PONTES DE GALIZA/GALICIA



PONTES DA PROVINCIA DA CORUÑA  

ABEGONDO
Ponte Vella de Beldoña: En Mabegondo, sobre o río Barces, orixe romana do século II. Ten un só ollo. Sufriu varias remodelacións durante a Idade Media. Por ela pasaba o Camiño Real que, dende Betanzos, conducía a Santiago, utilizado polos peregrinos provenientes do norte de Galiza e de Asturias.

AMES
Ponte de Augapesada: Na parroquia de Ames, sobre o rego do Aveneiral. Medieval (século XIV) de orixe romana, consta dun arco de medio punto rebaixado. Situada no Camiño Real que ía de Santiago de Compostela a Fisterra. Agradezo a Albert Hickson a corrección que me fixo xa que a tiña mal situada.
Ponte da Cabirta (Quistiláns-Bugallido): Cruzaba o río Sar sobre unha fervenza. Destruída por unha enchenta no ano 1987. Segundo a lenda, esta ponte estaba encantada, dela saía ao mencer unha galiña con pitos de ouro, e o que conseguise desencantala levaría o tesouro. 
Ponte Maceira: Coñecida polos veciños como a Ponte Vella. Sobre o río Tambre, entre Ames e Negreira. Do século XIII ou XIV, construíuse aproveitando os piares dunha antiga ponte romana. Paso obrigado dos peregrinos que continuaban o Camiño a Fisterra. Segundo a Historia Compostelana, no século XII tivo lugar unha batalla entre as tropas do arcebispo Xelmírez e o conde de Traba. Hai testemuñas dalgúns peregrinos a Fisterra que pasaron por ela, como tal Erich Lassota de Steblovo no 1581, ou de Christoph Gunzinger que a cita como ponte Massera. Cando pasou pola ponte José Cornide atopou moi arruinada. A ponte derrubouse en varias ocasións por causa das enchentas do río. Consta de sete arcos.
 

 

ARANGA
Ponte Aranga Ponte Aranga): Barroca do século XVII. Sobre o río Mandeo. En cadeirado de granito ten catro arcos deseiguais. Os peitorís foron desfeitos e substituídos por unha varanda metálica cando se ensanchou.
Ponte Carneiros (Vilarraso): Sobre o río Deo, contemporánea. 
Ponte Roda Maia (O Barreiro-Aranga): Sobre o río Cambás. O arco foi alterado, substituíndo a parte superior da bóveda por formigón. 
Ponte Veiga (Aranga).
Ponte Vella da Castellana (Vilarraso): Sobre o río Mandeo. Construída no século XVI e reformada no XVIII. En cadeirado de granito ten un van con arco de medio punto que apoia sobre rochas nas marxes do río.
 

  
ARES
Ponte da Ciscada: Sobre o río Xunqueira. Ten un pequeno arco de medio punto. Do século XIV foi reformada no XVIII. Hai quen cre que ten a orixe romana, relacionándoo co antigo camiño empedrado que atravesaba o municipio, e que viña dende Pontedeume por Redes e continuaba cara Mugardos. 
 

ARTEIXO

Ponte dos Brozos: Na parroquia de Oseiro. Sobre o río Arteixo. Século XVII de orixe romana. Consérvanse restos da antiga calzada.
Ponte de Oseiro: Asulagada polo encoro do Rexedoiro.
 

ARZÚA
Fonte de Fontaghín: Río Boente, comunica as parroquias de Boente e Figueiroa.
Ponte de Ribadiso: Salva o río Iso en Ribadiso, parroquia de Rendal. Século XII de orixe romana. Por ela pasaba a vía romana que comunicaba Lucus Augusta con Aseconia (Santiago), e logo utilizada polos peregrinos a Compostela. Consta dun só arco de medio punto. No lugar construíuse o hospital de San Antón de Ribadiso co fin de atender e socorrer aos peregrinos, administrado polas Terciarias Franciscanas do mosteiro de Santa María de Pena. Posteriormente pasou a ser propiedade da confraría de prateiros de Santiago.

 

A BAÑA
Ponte de Nantón: Na parroquia de Sanamede, sobre o río Albariña, s. XIV. Ten un arco de medio punto. Formaba parte do camiño que se dirixía a Negreira.
Pontella de Fiopáns: Sobre o regueiro Portalaxe.

BETANZOS
A Ponte Vella: Está documentado que xa existía no ano 1219. Derrubada dúas veces polas enchentas ro río, foi reconstruída no ano 1577 incoporándolle unha torre no centro que logo foi derrubada entre os anos 1820 e 1823. Na actualidade consta de cinco arcos de medio punto e tallamares triangulares contracorrente.
Ponte Vella das Cascas: Citada nun documento do ano 1200. Durante a Guerra da Independencia é voada polos ingleses no seu camiño cara a Coruña. Reconstruída no ano 1836.


 

BOQUEIXÓN 
Ponte Busacos (A Gándara-Sergude): Orixe romana. Construída en sillería de granito con dous arcos de medio punto. Por ela podería ter pasado a vía romana que unía Astorga e Braga, despois Camiño Real. Próxima á Vía da Prata do Camiño a Santiago. 
Ponte Caneda: Comunicaba as parroquias de Loureda e Vigo. 
Ponte Ledesma: Na parroquia de Ledesma, sobre o río Ulla. Construída nos séculos XVI ou XVII. Durante a Guerra da Independencia os veciños, baixo as ordes do marqués De la Romana, enfrontáronse ao exército francés. Ata o século XIX cobrábase dereito de portádego. Construída en cadeirado de granito, consta de nove arcos e tallamares triangulares augas arriba e trapezoidais augas abaixo.

 

BRIÓN
Pontella de Bastavales ou Ponte dos Mouros: Sobre o río Angueira, orixe romana. Comunica os concellos de Brión e Teo.

CABANA DE BERGANTIÑOS

Ponte de Nantón (Nantón): Río Albariña, s. XIV.

CABANAS

Ponte dos Andrade (Cabanas): Erixida a finais do século XIV. Na súa época foi considerada como a máis grande de Europa na súa clase; arruinada no ano 1683. A lenda di que foi construída polo demo nunha soa noite. 
Ponte Carballo: Sobre o río Zarro. Pasaba o Camiño Real Betanzos-Vilalba.  

CAMARIÑAS
Ponte do Porto: Na Ponte do Porto, salva o río Grande, medieval. Comunica as dúas zonas en que se divide o pobo. Crese que foi construída entre os século XIII e XIV.
Pontella de Mourín (Camariñas): Sobre o río Mourín. Pasal conformado por un conxunto de pedras alongadas en forma de paralelepípedo.
 

CAMBRE
Ponte de Sigrás (Sigrás): Sobre o río Mero, s. XVII. 
Ponte do Burgo (O Temple): Medieval do século XII, de posible orixe romana, que aínda conserva seis arcos de medio punto da ponte primitiva dos once que ten. 
A Ponte de Cela: Sobre o río Mero, orixe romana. 

A CAPELA
Ponte Graña (Caaveiro): Sobre o río Sesín. Medieval. Arco de medio punto en cadeirado de granito. Constitúe o tramo final do camiño primitivo procedente da Capela. Forma parte do BIC do mosteiro de Caaveiro. 
Ponte do Coberto: En Formariz, parroquia de Cabalar. Posible orixe medieval, construída en pedra de cantaría sobre o río Coberto. Consta dun arco de medio punto.
Ponte romana de Gunxel (Gunxel-A Capela): Sobre o río Sisín. Orixe romana. Arco de medio punto en cadeirado de granito.
Ponte da Mazoca (Gunxel-A Capela): Sobre o río Sisín, na estrada que une As Neves co mosteiro de Caaveiro. Orixe medieval. Arco de medio punto en cadeirado de granito.
Ponte do Penso (Carballás-Cabalar): Na estrada Carballás-Formariz. Un arco en cadeirado de granito. Totalmente cuberto pola matogueira. Mal estado de conservación.

 
CARBALLO
Ponte Lubiáns: Sobre o río Anllóns. Medieval de orixe romana do século I. Conserva catro arcos dos cinco que tiña. Comunica os concellos de Carballo e Coristanco. Reformada nos séculos XVII e XVIII. Por ela discorría a vía XX.
 


CARIÑO
Ponte de Area (Area-A Pedra): Séculos XVII-XVIII.

CARNOTA
Pontella de Vadebois (San Mamede de Carnota): Sobre o río Vadebois.

CARRAL
Ponte das Táboas (Vigo): Medieval.

CEDEIRA

Ponte Porto do Cabo: Na parroquia de Esteiro, salva o regueiro Porto do Cabo. Medieval, consta dun arco de medio punto e outro menor para aliviar a corrente nas enchentas. Situada entre Cedeira e Valdoviño.

CORISTANCO
Ponte Dona (Cereo): Sobre o río Anllóns.
Ponte Lubiáns: Sobre o río Anllóns, medieval, século XV, de orixe romana. Consta de catro arcos de medio punto cun tallamar contracorrente na parte central e reformada nos séculos XVII e XVIII. Por ela discorría a vía XX. 
 

COIRÓS
Ponte do Asno (Oís): Sobre o río Fervenzas. En cadeirado de granito presenta un arco apuntado. Por ela transcorría a N-VI.

CULLEREDO
Ponte da Acea da Má (O Burgo): Sobre o río Trave, data do século XVI e reformada no século XVIII. Da primitiva só se conserva un arco. No medio da ponte había unha Virxe que actuaba como marco divisorio entre Santiago do Burgo e Santa María de Rutís.
Ponte do Burgo (O Burgo): Medieval do século XII, de posible orixe romana, que aínda conserva seis arcos de medio punto da ponte primitiva dos once que ten.
Ponte da Xira: Sobre o río Valiñas, no límite dos concellos de Cambre e Culleredo, situada no Camiño de Santiago e no camiño real. 

DUMBRÍA
Ponte Vella (Berdeogas).
Ponte Olveira: Sobre o río Xallas. Construción do século XVI, posúe tres arcos de medio punto e tallamares triangulares contracorrente. Sobre ela colocouse unha varanda de aceiro que racha coa súa estética.

FENE

Ponte de Belelle (A Brea de Sillobre-Sillobre): Sobre río Belelle, orixe romana. Ponte feita en granito cun arco de medio punto. 
 

FERROL
Ponte do Muíño Vello: Comunica os concellos de Ferrol e Narón.
Ponte (Santa Icía de Trasancos).


FRADES
Ponte do Peñasco (Aiazo): Sobre o río Tambre.

IRIXOA

Ponte de Bóveda (Churío): Comunicaba o Camiño Real Betanzos-Viveiro ata o Chao da Vila. Con dúas luces arquitrabadas e tallamar central. 
Ponte Carballo (Cabanas-Verís): Sobre o río Zarzo. No Camiño Real Betanzos-Vilalba.   
Ponte Vella (Lambre-Ambroa): medieval. 
Ponte Rego do Carrizo: Pasaba o Camiño Real Betanzos-Vilalba. Estribos de pedra e plataforma de laxes de pedra.   
Ponte de San Paio (A Viña). 
Ponte Xielas: Sobre o río Mandeo. Un piar sobre o que asenta a plataforma arquitrabada dos estribos laterais. A plataforma orixinal, de madeira, foi substituída por unha de formigón.

LOUSAME
Ponte Gaiteira (Lesende): Medieval.
Ponte Vella de Berrimes (Berrimes-Lousame).
Ponte de Vilacova: Na parroquia de Vilacova, erixida sobre o río Sóñora. De orixe medieval, consta dun só arco.

MAÑÓN

Ponte do Porto: No río Sor, medieval de orixe romana, entre Mañón e O Vicedo. Por aquí discorría o Camiño Real que comunicaba Viveiro con Ortigueira. Realizada en cachotaría de granito, ten tres arcos de medio punto. Sobre a ponte, no centro, consérvase un fito que marcaba o lindeiro entre as antigas provincias de Betanzos e Mondoñedo. 
Ponte Segade: Comunica os concellos do Vicedo e Mañón (A Coruña). Tiña dous arcos que foron achandados para colocarlle unha plataforma de formigón. Aquí tivo lugar un enfrontamento dos veciños do Vicedo e Mañón coas tropas napoleónicas durante a Guerra da Independencia. 
 

 

MAZARICOS
Ponte Vella (Arcos): Sobre o regueiro de Arcos, orixe romana.
Pontella (Arcos): Sobre o regueiro Caldeiras.
A Pontenova (Colúns): Sobre o río Beba. Medieval. En granito, ten un arco de medio punto e dous vans de forma cadrada situados nunha terraza de inundación para desaloxar a auga en épocas de enchenta.

MELIDE

Ponte Leboreiro: Na parroquia do Leboreiro. Sobre o río Seco, afluente do UIlla. Século XII. Construída en granito, consta dun só arco. Por el pasa o Camiño Francés a Santiago.
Ponte Vella de Furelos: Na parroquia de Furelos, atravesa o río do mesmo nome. Construída en cadeirado de granito e xisto no século XII. Consta de catro arcos de medio punto e tallamares triangulares contracorrente. Forma parte do Camiño Francés a Santiago. 
Ponte Nova de Furelos: Sobre o río Furelos. Noméase como Nova para diferenciala da Vella de Furelos. Edificouse no reinado de Isabel II no ano 1861, por mor da construción da estrada Lugo-Santiago. Nos peitorís aparecen dous sillares coa data de obra e tamén a alusión ao reinado desa raíña. (Información achegada por Cristina Vázquez Neira, e fotos de Xosé Manuel Broz Rei, arqueóloga e director do Museo da Terra de Melide). 

 


MESÍA
Ponte de Feás: No lugar do Campo, parroquia de Mesía. Sobre o río Samo. Construída no século XIX, posúe un arco de medio punto.

MIÑO

Ponte de Bañobre (Bañobre): Sobre o río Baxoi, medieval.
Ponte Lambre (Miño): Atravesa o río Lambre, s. XIV, mandada construír por Fernán Pérez de Andrade.
Ponte do Porco (A Ponte do Porco): Do século XIX. Sobre o río Lambre, atópase na aldea da Ponte do Porco, entre as parroquias de Miño (Miño) e San Pantaleón das Viñas (Paderne).
 

 

 

MONFERO 
Ponte Barandoi: Pasaba o Camiño Real a Viveiro. Ponte con estribos de pedra e plataforma con laxes de pedra. 
Ponte de Dureixa: Pasaba o Camiño Real a Viveiro. Ponte con estribos de pedra, o taboleiro foi substituído por un novo de formigón. 
Ponte Nova (Os Chaos-Ambroa): No camiño entre Vilamateo e O Chao da Viña. Dous arcos de medio punto e tallamar.    
Ponte de San Paio (Monfero): Río Lambre, s. XV.
Ponte Vella (As Travesas-San Fiz de Monfero): Sobre o río Lambruxo, s. XV.
Ponte Vella do Dez ou de Frai Bermuz (Val do Xestoso): Atravesa o río Frai Bermúz. Construída no século XV, consta dun arco de medio punto reforzado con doelas. 

MUROS
Pontella de Priegue (Abelleira): Pontella sinxela dunha lousa.
Pontella de Serres (Serres): Composta por unha lousa apoiada en tres tallamares.
Ponte de Burleo (Serres).
Ponte de Valdexería (Serres).

NARÓN
Ponte de Xubia: Sobre o río Xubia, foi construída no século XIX. Substituíu a outras anteriores, unha gótica e outra de madeira. Presenta dous vans e tallamares contracorrente. Comunica os concellos de Narón e Neda.
Ponte do Muíño Vello: Comunica os concellos de Ferrol e Narón. 
 

NEDA
Ponte de Liñares (Anca): Século XII.
Pontiga (Roxal-Anca) Sobre o río Belelle.
Ponte de Santa María: Cruza o río Belelle, s. XIX.
Ponte Besteiro: Atravesa o río Besteiro, s. XIX.
Ponte Xubia: Salva o río Xubia. Construída no século XIX, substituíu a outras anteriores, unha gótica e outra de madeira. Presenta dous vans e tallamares contra corrente. Comunica os concellos de Narón e Neda.

NEGREIRA
Ponte Maceira: Coñecida polos veciños como a Ponte Vella. Sobre o río Tambre, entre Ames e Negreira. Do século XIII ou XIV, construíuse aproveitando os piares dunha antiga ponte romana. Paso obrigado dos peregrinos que continuaban o Camiño a Fisterra. Segundo a Historia Compostelana, no século XII tivo lugar unha batalla entre as tropas do arcebispo Xelmírez e o conde de Traba. Hai testemuñas dalgúns peregrinos a Fisterra que pasaron por ela, como tal Erich Lassota de Steblovo no 1581, ou de Christoph Gunzinger que a cita como ponte Massera. Cando pasou pola ponte José Cornide atopou moi arruinada. A ponte derrubouse en varias ocasións por causa das enchentas do río. Consta de sete arcos. 
Ponte de Ons (Portor): Anterior á ponte Maceira. López Ferreiro fai pasar por ela a vía XX ou per loca maritima. Segundo o Codex Calixtinus, derrubouse cando os discípulos estaban pasando cos restos do Apóstolo Santiago. Desapareceu definitivamente baixo as augas do encoro a finais da década dos anos cincoenta do pasado século. Esta ponte figura no escudo do Concello de Negreira. 
 

NOIA
Ponte Grande (Noia): Século XIX. Na actualidade conta con seis vans, as distintas remodelacións reduciron o número, modificando a primitiva imaxe.
Ponte Chainza (Obre): Sobre o regueiro Vilacova, medieval. Coñecida tamén como "romana". Estaba tapada, apareceu un arco e restos dun segundo.
Ponte Nafonso (A Ponte Nafonso-Roo): Sobre o río Tambre. Construción do século XIV. Dos vinte e sete arcos que tiña só se conservan vinte.
Ponte de Traba (Noia): Sobre o río Traba. Construída no século XIV para comunicarse cos portos da ría de Arousa. Consta de catro arcos, dous apuntados e os outros dous de medio punto, o central incluído. Nas claves dun dos arcos pódense ver dúas caras humanas de factura tosca. 
 

 

OROSO
Ponte Meimixe (Os Ánxeles): Séculos XVII-XVIII.
Ponte Carollo (Cardama): O formigón que asenta sobre grandes piastras de pedra non semella denunciar a súa antigüidade.
Ponte Sigüeiro (Sigüeiro): Salva o río Tambre na parroquia de Sigüeiro. Construída no século XIII ou XIV e modificada no século XX. Consta de seis vans.


ORTIGUEIRA
Ponte Noval, (A Ponte Noval-Mera): Sobre o río Mera, medieval.

OUTES

Ponte dos Arados (A Corga-Cando): Sobre o río Donas, s. XIX.
Ponte Nafonso (Cando): Sobre o río Tambre, s. XIV. Entre Noia e Outes.
Ponte do Ruso (Outes): Sobre o río Tines, data do ano 1746. Feita en granito, consta dun só arco.
 


OZA DOS RÍOS
Ponte Roibeira: Na parroquia de Mondoi, salva o río Mendo. Construción medieval do século XV con dous arcos de medio punto con contrafortes a ambos os lados do máis grande.  Tallamares triangulares contracorrente. No a no 1715, a Xustiza e Reximento de Betanzos dispón o arranxo da ponte que levan a cabo os veciños de Requián, Bravío e Oza, negándose estes últimos a contribuír, actuando no seu nome Antonio de Rilo e o seu fillo Domingo, sendo multado este con catro ducados pola súa rebeldía o que fai que proteste ante o Tribunal Real para que se anulen os cargos, pon considerar que os veciños de Oza xa arranxara a ponte dos Cabalos "... que hes en el mismo rrio que baja a la rreferida de rroibeira sin otra ayuda", rematando a exposición que de non seren considerada a protesta acodirán ante a Real Audiencia do Reino. Acometéronso novas reparacións no ano 1741, recaendo as obras no mestre canteiro Joseph Martínez Zelis  No antigo camiño que comunicaba con Cuntis.
 

PADERNE
Ponte dos Carboeiros (Quintas): Sobre o río Meizoso. Dun arco e un estribo en ángulo. Pasaba o Camiño Real Betanzos-Vilalba. 
Ponte Lambre: En San Pantaleón das Viñas. Sobre río Lambre, século XIV. Consta dun só arco oxival. Por el pasaba o Camiño Real que ía de Betanzos a Ferrol, era un paso obrigado para os peregrinos que facían o Camiño Inglés de Santiago. Foi unha das sete pontes que mandou construír Fernán Pérez de Andrade o Bo. Aquí sitúase a tráxica lenda de Roxín Roxal, criado do señor de Pontedeume e namorado da súa filla Tareixa que, por imperativo de seu pai, foi obrigada a casar cun conde ao que non amaba.
Ponte da Misericordia (San Pantaión das Viñas): Ponte dun arco rebaixado con estrutura de cachotería. A calzada está flanqueada por peitorís de cantería.
Ponte Meizoso (Vilamourel): Sobre o regueiro Meizoso. Ponte de feitura rústica cun arco de medio punto. No entorno atopábanse varios muíños, hoxe en día desaparecidos.
Ponte Muíño do Batán (Vilamourel): Pequena ponte rústica dun só arco realizada en cachotaría de xisto. 
Ponte Lavandeira (Vilamourel): No Camiño Real Betanzos-Vilalba. Con tallamar sobre o que apoian as lousas da plataforma. 
Ponte do Porco (A Ponte do Porco): Do século XIX. Sobre o río Lambre, atópase na aldea da Ponte do Porco, entre as parroquias de Miño (Miño) e San Pantaleón das Viñas (Paderne).



PADRÓN
Ponte Romana (Padrón): Sobre o río Ulla, orixe romana.
Ponte de Santiago ou do Carme (Padrón): Construída no ano 1852, substituíu a outra arrasada polo río. 
 

O PINO
Ponte romana (A Ponte Puñide-Gonzar): Salva o río Mera, medieval de orixe romana con dous arcos de medio punto.

A POBRA DO CARAMIÑAL

Ponte do Xobre (O Xobre): Atravesa o río Morto, s. XV.
Ponte da Misarela: Na parroquia de Lesón, salva o río Pedras. Construída no século XIV en cadeirado e cachotaría de granito, os seus arcos son de medio punto. Crese que formaba parte da antiga calzada romana que atravesaba a Serra do Barbanza.

PONTECESO

Ponteceso: Construída sobre o río Anllóns, une Ponteceso con Cabana de Bergantiños. Conserva os cinco arcos sobre piares que algúns historiadores cren de época romana. 
 

PONTEDEUME
Ponte de Pedra ou Ponte do Eume: Sobre o río Eume, construída entre o 1374 e o 1380. Dá nome á vila de Pontedeume. Mandado construír por Fernánde Pérez de Andrade. Sobre el existía unha capela posta baixo a advocación do Espíritu Santo e un hospital de peregrinos que se dirixían a Santiago de Compostela. No ano 1841, as pedras do hospital serviron para enlousar a praza de San Roque. Na entrada da ponte había un xabaril, símbolo dos Andrade. Sufriu varias reconstrucións, a última no século XIX. Na actualidade conserva quince arcos.

AS PONTES DE GARCÍA RODRÍGUEZ
Ponte Illade (As Pontes de García Rodríguez): Orixe romana. 
Ponte Romana ou Vella (As Pontes): Salva o río Chamoselo, medieval de orixe romana.
Ponte de Isabel II: Sobre o río Eume. Construída en cantería de granito no ano 1862. Tres vans con arcos de medio punto rebaixados. Conserva unha inscrición da época en que foi construída.
Ponte Romana: Atravesa o río Chamoselo. Medieval, parece ser que substituíu a unha romana do século II.
A Ponte Vella (As Pontes): Sobre o río Eume, foi mandada construír por García Rodríguez de Valcárcel no século XV, nome polo que é coñecida a vila. Consta de dous arcos separados por un ancho piar. Reformada a principios do século XIX.
Segundo información achegada por José Antonio Prieto Sanmartín, a ponte que denominaba co nome de Tras a Ponte chámase en realidade de Isabel II. Canto á Ponte Romana que tiña na parroquia de Vilavella, pertence á parroquia das Pontes, situada, como apunta José Antonio, entre o barrio do Chamoselo e a rúa Vía Romana. Na parroquia de Vilavella houbo ata non hai moitos anos unha ponte, ao parecer medieval, e que foi derrubada debido ao seu mal estado de conservanción.



PORTO DO SON
Ponte de Cans: Como ben di José Antonio Gavilanes, autor desta información, pode que a ponte non se distinga polo seu valor artístico, pero si por outros motivos. Xunto a ponte hai unha placa na honra dos Márties de Cans cuxo texto transcribo a continuación: "Na mañá do xoves 12 de outubro de 1916, os veciños das aldeas da parroquia de Nebra concentráronse nesta ponte nun número aproximado de trescentos co gallo de loitar contra a imposición dun novo tributo municipal, segundo entendían as autoridades municipais porque se malversaban e así saldaban a débeda contraída coa Deputación. O recadador asinado para tal cometido, chegaba para proceder ao embargo polo impago dos veciños e atopándose acompañado duns cincoenta gardas civís. Uns intercambios de palabras, principalmente coas mulleres que ían por diante da manifestación, pasouse ao ruído dos mausser e igualmente aos primeiros laios. Unha segunda descarga tinxe a ponte de vermello, con cinco veciños mortos riba da ponte. Serva este monolito á memoria de todos. In memoriam: Antonio Sobrado, Francisca Carou, Ramona Suárez, Xenerosa Vidal, Rosa Cadórniga".
Ponte Vella: Salva o regueiro Sieira no lugar do mesmo nome, parroquia de Xuño. Medieval de orixe romana, consta dun arco lixeiramente apuntado.
 

 

ROIS
Ponte Paradela (Ribasar): Atravesa o río Sar, medieval.
Ponte Meana (Seira): Salva o río Sar, s. XVII.

SAN SADURNIÑO

Ponte Ferrería (Saldoiro-Naraío): Sobre o río Castro, medieval, salva a estrada local que vai cara o castelo de Naraío. A súa construción realizouse na época de Fernán Pérez de Andrade (século XIV). Coa construción desta e doutras pontes dotábase ás terras dos Andrade dunha rede viaria de calidade, ademais de constituír unha fonte de importantes ingresos para esa casa, provenientes dos dereitos señoriais que se cobraban por utilizalos (dreito de pontazgo). Xunto a ponte consérvase un gran xabaril de pedra, símbolo, xunto co oso, dos Andrade. O xabaril sacouse hai varios anos do leito do río. Ao parecer había noutro extremo da ponte outro animal que desapareceu.
 


SANTIAGO DE COMPOSTELA
Ponte Albar: Entre os concellos de Santiago e Trazo. Século XVIII, se ben pola súa estrutura pode ser anterior. Realizado en cadeirado de granito con cinco arcos de medio punto e tallamares en ambos os dous sentidos. Foi ensanchado. Debe o seu nome a unha lenda que ten como protagonista a un tiránico señor feudal, Pero Albar, que tiña o castelo no cume do monte Pica, entre as aldeas de Xavestra, Barros e Trazo.  
Ponte de Aríns (Aríns): Sobre o río Santa Lucía. Ten un arco de medio punto.
Ponte da Barcia (A Barcia- Laraño): De cantería, posúe un pequeno ollo alintelado.
Ponte do Bargo (O Bargo-A Peregrina): Pequena ponte dun arco situada no camiño vello.
Ponte do Carme de Abaixo (Santiago): Salva o río Sarela, s. XVII.
Pontella de Corexo (Corexo-Marrozos): Consta de dúas lousas de pedra apoiadas sobre un piar central e as ribeiras do regueiro.
Ponte da ermida de Santa Lucía (O Eixo): Ten tres ollos alintelados, con dous piares.
Pontella de Lamascal (Fecha): De feitura tosca, ten dúas lousas apoiadas sobre piares situados na beira do regato.
Ponte de Outeiro (Outeiro-O Castiñeiriño): Ponte cega dun arco de medio punto situada xunto un lavadoiro e un hórreo.
Ponte Pedriña (Ponte Pedriña-Vista Alegre): De tres ollos con arco central de medio punto.
Ponte da Peregrina (A Peregrina): Sobre o río Sarela. Está preto da igrexa. Cinco ollos abertos en lintel.
Ponte de Quintáns (Quintáns-Villestro): Sobre o río Roxos. De tres olos, o central de medio punto e os laterais alintelados. Posúe contrafortes.
Pontella de Reborido (Reborido-Villestro): De catro lousas apoiadas sobre un piar central.
Pontella de Reibó (Reibó-Laraño): Pontella alintelada.
Ponte da Rocha (Vidán): Sobre o río Sar. Citado no ano 1542.
Ponte do Romaño (O Romaño- Vista Alegre): Sobre o río Sarela. De pedra dun arco. Xunto del hai un muíño.
Ponte de San Domingos (Vidán): Medieval. Sobre o río Sarela. Só quedan os restos dun arco. 
Ponte do Sar (Santiago): Cruza o río Sar, s. XIII.
Ponte Sarela de Arriba (A Peregrina): Sobre o río Sarela. Citada nun documento do ano 1485. As súa estrutura sufriu distintas reformas debido ás enchentas do río, como a que aconteceu no ano 1840. 
Ponte Vella (Vidán): Sobre o río Sar. De cantería.
Ponte de Vilar (Fecha): Sobre un afluente do Tambre. Ponte de pedra dun arco. 


 

SANTISO
Ponte de Busel (Ribadulla): Sobre o rega da Beseña, afluente do Ulla. Ponte de feitura medieval, se ben foi construída arredor do ano 1933 por un tal Mingos do Gaiteiro, coa finalidade de comunicar Busel con A Maciñeira. (Información achegada por Cristina Vázquez Neira, e fotos de Xosé Manuel Broz Rei, arqueóloga e director do Museo da Terra de Melide).
Ponte Nova de Arcediago: Sobre o río Ulla, na divisoria dos concellos de Santiso e de Agolada. Edificouse en época de Isabel II, no ano 1867, por mor da estrada Betanzos-Ourense. (Información facilitada por Cristina Vázquez Neira, e fotos de Xosé Manuel Broz Rei, arqueóloga e director do Museo da Terra de Melide). 
Inscrición dunha ponte Alto Medieval en Mourazos: A principios do ano 2012, Xosé Manuel Broz e Cristina Vázquez Neira, director e arqueóloga de Museo da Terra de Melide, publicaron no boletín da institución a inscrición atopada nunha lousa situada xunto o río Ulla, á altura de Mourazos, entre os concellos de Santiso e Agolada e as provincias da Coruña e Pontevedra. Cando as augas corren baixas queda á luz unha pedra, único vestixio dunha antiga ponte, na que se ve unha inscrición que sinala a data de construción: 862. Xosé Manuel Broz, sen dubidalo, afirma que se trata da ponte máis antiga que cruzaba o río Ulla. Desta inscrición xa dera conta no ano 1978  Alberto Platero en El Museo de Pontevedra, se ben a situaba no concello de Agolada. Non cabe dúbida algunha do enorme valor histórico e patrimonial do achado onde un mestre canteiro deixou constancia dun camiño ata ese intre descoñecido ou, cando menos, esquecido, herdeiro dunha vía romana, ademais da práctica inexistencia de pontes erixidas en época Alto Medieval.

 

 

SOBRADO DOS MONXES
Pontepedra (A Porta): Sobre o río Tambre, s. XVIII.

AS SOMOZAS

Ponte Queiroga (As Enchousas).
Ponte de Soutochán (Seixas).

TEO 

Ponte Caxade (Louou): Medieval de orixe romana. Sobre o río Chao. Vinculada, segundo López Ferreiro, a unha calzada secundaria que unía o castro Lupario coa vía XIX no lugar da Gándara (Vedra). Dise que nos alicerces hai unha inscrición latina. Ten un arco de medio punto. No ano 1998 acometeuse unha polémica restauración.   
Ponte Rúa de Francos ou de Paradela: Atravesa o río Tinto na parroquia de Calo. Do século XVI, consta dun só arco. Comunicaba os lugares de Francos (Teo) e Xinzo (Brión). 
Pontevea (Reis): Sobre o río Ulla. Construción dos séculos XIV-XV, padeceu varias reformas. 
Pontella (Santa María Madanela): Salva o río Ulla, s. XVIII.
 

 

TOQUES
Ponte da Capela: Medieval, sobre o río da Toca ou da Pedriña, afluente do río Furelos. Construída polos monxes bieitos de San Antoíño de Toques, para cruzar o río da Toca a escasos metros antes de seren canalizado a través das dependencias dese mosteiro.
Ponte Pedriña (Montouto-A Capela).


TORDOIA
Pontella de Vilamartín (Bardaos).

TRAZO
Ponte Albar: Entre os concellos de Santiago e Trazo. Século XVIII, se ben pola súa estrutura pode ser anterior. Realizado en cadeirado de granito con cinco arcos de medio punto e tallamares en ambos os dous sentidos. Foi ensanchado. Debe o seu nome a unha lenda que ten como protagonista a un tiránico señor feudal, Pero Albar, que tiña o castelo no cume do monte Pica, entre as aldeas de Xavestra, Barros e Trazo. 
 

VAL DO DUBRA
Ponte de Portomouro: Século XIX. Construída en cadeirado de granito, consta de cinco arcos, os dous dos extremos menores. Reformado no século XX para adaptalo ao tráfico de coches.

VALDOVIÑO

Ponte Porto do Cabo: Salva o regueiro Porto do Cabo. Medieval, consta dun arco de medio punto e outro menor para aliviar a corrente nas enchentas. Situada entre Cedeira e Valdoviño.

VEDRA

Ponte Busacos: En Sales. Sobre o regueiro Pereiro, medieval. De cantería, con dous arcos semicirculares e vertedoiros alintelados, con tallamares de forma triangular para corta a auga da corrente.

VILARMAIOR

Ponte de Cidoi: En Cidoi, parroquia de Doroña. Románica do século XII. De granito, ten un arco de medio punto. Por ela pasaba un Camiño Real.
 

VILASANTAR
Ponte de Gándara (Barbeito): Sobre o río das Gándaras. Dous vans de formas rectas e sinselas. Na actualidade está en desuso.
Pasos da Vella (Mezonzo): No río das Gándaras. Pedras de grandes dimensións a xeito de pasadoiros para facilitar o paso de persoas.
 

VIMIANZO
Ponte de Torelo (Torelo-Salto): Atravesa o río Castro, s. XIX.

ZAS

Ponte de Baio (Baio): Cruz o río Grande, s. XIX.
Ponte de Lodoso (Lodoso-Baio): Salva o río Grande, s. XIX.
Ponte de Quintáns (Brandomil): Atravesa o río Xallas, medieval.
Ponte Saconde (Vilar): Sobre o regueiro Vilar (Vilar).
Ponte de Brandomil (Brandomil): De orixe romana, salva ó río Xallas. Construída no século XVII sobre outra anterior. Por ela transitaban os peregrinos que de Santiago ían ata Fisterra e os que desembarcaban en Muxía e Fisterra para peregrinar á cidade do Apóstolo. Feita en cadeirado de granito, ten catro arcos.



PONTES DA PROVINCIA DE LUGO

ABADÍN 
Ponte Vella de Martiñán: Entre os concellos de Abadín e Vilalba. Salva o río Batán seguindo o vello Camiño Real que dende Mondoñedo se dirixía cara Vilalba. A súa calzada limítase por un peitoril de pedra de granito realizada a xeito de chantas encaixadas segundo as tradicións dos vellos canteiros da comaca. A calzada alivia a auga da choiva por medio de tres pares de picheis que verten ao río. Ten dous grandes arcos desiguais apuntados. 
 

ALFOZ
A Pontenova (A Seara); Sobre o río Ouro, s. XVIII.

ANTAS DE ULLA
Ponte Mercé (A Ponte Mercé-Barreiro): Salva o río Ulla, s. XIV. Comunica Antas de Ulla e Palas de Rei. Ten dous arcos, un oxival e outro de medio punto e tallamares de sección triangular.
Ponte sobre o río Ulla: Sobre o río Ulla, por el pasaba a antiga estrada. No límíte entre os concellos de Antas de Ulla e Monterroso.
 

 

BARALLA 
Ponte de Arroxo: Sobre o río Guimarei en cadeirado e xisto cun arco rebaixado de medio punto. Aprécianse varias reparacións e reformas. 
Ponte de Covas (A Ponte Covas-Covas): Medieval de posible orixe romana, atravesa o río Neira. Construída en cadeirado de granito, ten tres arcos, o central, semicircular, é o máis grande. No mes de xuño de 2016, dende o Colectivo Patrimonio dos Ancares solicitamos a declaración como BIC desta ponte, proposta que o pleno do Concello votou a favor por unanimidade. 
Ponte de Quintá (Piñeira): É de madeira.  
Ponte de Santo Estevo (Pousada): Sobre o río Neira, medieval. 
Ponte dos Mazos (San Martiño de Neira de Rei): Salva o río Neira, presenta un arco de medio punto. Amor Meilán relaciónaa coa antiga calzada romana que discorría polo municipio. Xulio Pardo de Neyra fala dunha pedra de feitura romana coa inscrición: FACERE IVSIT/AUGUSTUS/IMPER.ANNO C.XII. Eu non fun quen de atopar o epígrafe, e os veciños nada saben. Javier Gómez Vila (2005) dubida da súa existencia, engadindo que en calquera caso é imposible adscribilo a Augusto xa que non posúe a fórmula imperial de inicio nin desprega posteriormente a titulatura parcial; como tamén resulta inusual a datación que presenta, xa que esta realizábase tanto pola vía da indicación do consulado como pola potestade tribunicia. No mes de xuño de 2016, dende o Colectivo Patrimonio dos Ancares solicitamos a declaración como BIC desta ponte, proposta que o pleno do Concello votou a favor por unanimidade. 
Ponte Senra (Senra): Salva o río Neira, medieval. Construído cando o Camiño Real a Castela nos tempos de Carlos III. Ten dous arcos de medio punto e tallamar central contra corrente. 
Ponte da Valiña (Guimarei): Sobre o rego de Vilachambre, entre as parroquias de Guimarei e Vilachambre. Pequena ponte de lousa cun arco de medio punto. En deficiente estado de conservación.


 


BECERREÁ
Ponte de Cruzul (Cruzul): Sobre o río Ferreiros. Proxectada polo enxeñeiro francés Lemour no ano 1773, ten noventa e catro metros de lonxitude. Consta de tres arcos de medio punto. Hai versións que din que foi dinamitada para empecer o avance do exército napoleónico durante a Guerra da Independencia, feito que os historiadores atribúen a unha lenda. Cóntase que cando a raíña Isabel II se enterou do custo da ponte, asomouse ao balcón de seu palacio en Madrid e, mirando cara a serra de Guadarrama asombrouse de non ver dende a lía tan custosa obra.
Ponte de madeira de Cruzul: Citada por Javier Gómez Vila, estaría próxima á vía romana XIX-XX. Sobre o río Cruzul, e a uns 200 metros río arriba da anterior. De madeira con estribos de cadeirado de granito. 
Ponte de Gatín (As Pontes de Gatín-Líber): Salva o río Navia. Medieval, din que de posible orixe romana. Hai autores que sitúan a súa construción no século XVIII. No medio hai un miliario que foi reaproveitado para facer unha inscrición en época moderna que di: "El edifico/este puente/por orden del/protector/de los caminos/del pueblo/[...] roto/[...] el [...]". Hai quen sitúa a mansión romana de Ponte Neviae do Itinerario de Antonino nas inmediacións. Segundo a lenda foi construída polo demo nunha noite; o nome vén do gato negro co que os veciños lle pagaron a obra.

 

CASTRO DE REI 

Ponte da Golfa (Triabá): Coñécese un documento do ano 1832 do bispo de Mondoñedo, Bartolomé Cienfuegos, en virtude dunha demanda presentada polos veciños de San Pedro de Triabá por destrozos causados na ponte da Golfa. No ano 1821, debido a que un descoñecido quitara un estribo de seguridade, causou grandes prexuízos aos veciños, que non podían pasar á outra beira. O pobo custeou entón outra nova ponte "en medio de su pobreza mas ha muy poco tiempo tuvo la misma desgracia que la anterior pues por medio de una sierra la han tronzado de medio a medio y se sumergio en un hoyo profundo que nadie puede utilizar. El autor de semejantes delitos no fue posible descubrirlo".   
Ponte do Río Vello ou dos Pedregás: En Duarría. Atravesa o río Lea. De orixe romana, está construída en cachotaría de lousa cun arco de medio punto e calzada de pedra. Por ela discorreu tamén o Camiño Real. Nas súas proximidades atópase o castro de Duarría.
 

CASTROVERDE 
Ponte de Bolaño: Sobre o río Chamoso. De pequenas dimensións, é de cadeirado de granito, con catro piares, dous deles cilíndricos e outros dous prismáticos. 
Ponte de Bascuas (Montecubeiro): Sobre o río Azumara. Ponte de pequenas dimensións formado por un arco apoiado en dous muros de lousa. Preto do muíño e mazo de Penallos. Mal estado de conservación. 
 

CERVANTES
Ponte Vella: Sobre o río das Pontes, na parroquia de Donís. Trátase dunha ponte, en mal estado de conservación, cun arco de medio punto realizada en lousa.
Ponte sobre o río Piornedo: De madeira, no camiño que vai dende O Piornedo a Vilarello.
Ponte sobre o río dos Carneiros: Ponte ruinosa de madeira no camiño de Xantes a Robledo.
(A información e as fotos sobre as pontes anteriores achegoumas José Armesto).
Pontella da Campa de Campo Redondo (Donís): Pontella de madeira que salva o río Veiga Cimeira.




CERVO
Ponte de Lieiro ou de San Cibrao (Lieiro): Salva o río Cobo, medieval. Na Idade Media, coa instauración da se parroquial en Lieiro, a comunicación con San Cibrao fíxose máis necesaria e construíronse novos camiños que permitían non ter que dar tanta volta polo que foron colocados uns pasais de pedra. Para o paso de animais e da xente en marea chea decidiuse entón construír a ponte de pedra que podemos ver hoxe en día. Por ela pasba o Camiño Real da costa que viña por riba das casas de Pedrosa, pola Cruz, e logo dos Currais á Rozavella, e dalí continuaba cara a parroquia de Lago. Ten unha altura máxima de nove metros e medio, se ben os peitorís foron colocados ou remozados no século XIX. O único ollo ten forma oxival. No piar da marxe dereita do ría, nunha das canterías está gravada unha serpe e outra semiborrada. A anchura máxima é de 3,10 metros. Foi restaurada no ano 1986.
Pasais (San Cibrao): Utilizados para o paso de persoas cando a marea baixa. 

 

CHANTADA

Ponte Romana (Belesar): Atópase na mesma poboación de Belesar. Vázquez Seijas refírese a ela como de orixe romana, como así o testemuña os restos de calzada que hai no lugar.
Ponte de Belesar: Sobre o río Miño, comunicaba Chantada con Monforte. De principios do século XX. Ten seis vans e cinco piares de granito.
A información sobre estas pontes achegouma Manuel Lamazares Rodríguez.

O CORGO 
Ponte do Lago (Abragán): Coñecida tamén como A Ponte Romana. Medieval. Salva o río Tordea. 
Ponte da Torre (Anseán): Sobre o río Mazandán, séculos XIV-XV de posible orixe romana ou altomedieval. Ten un arco de medio punto en mapostería de lousa. Atópase no Camiño Real de acceso a Galicia. 
Ponte Galiñeiros (Arxemil): Atravesa o río Chamoso. Medieval de posible orixe romana. Construída en cantería e de forma alombada, ten un só arco de medio punto; os peitoris, do século XX, son de formigón. Por el pasaba a vía XIX que comunicaba Lugo con Astorga. 
Ponte do Vao (A Ponte do Vao-Chamoso): No Camiño Real de acceso a Galicia. Sobre o río Chamoso, século XVIII. Ten catro vans de luces iguais de 5,50 metros, resoltas con arcos de medio punto.   
A Ponte Vella (Rubial-Fonteita): Sobre o río Tórdea. 
Ponte Vella (Gomeán): Atravesa o río Tórdea. Situada no Camiño Real. Posible orixe medieval. Presenta un arco de medio punto executado con dovelas de granito e mampostería de lousa. 
Ponte Neira (A Ponte Neira-Cela): Sobre o río Neira, data dos séculos XIII-XIV. Separa os concello de O Corgo e O Páramo. Construída en cadeirado de granito con catro arcos de medio punto. Alterada pola construción de ménsulas e unha varanda metálica cando a ensancharon. Está vencellada á antiga vía de comunicación Sarria-Lugo. Xa aparece nos antigos mapas de Galiza, como o de Fernández Oxea do ano 1598, ou no Gallaecia Regnum do 1600. Na Idade Media era o único vial que comunicaba O Camiño de Santiago con Lugo. No ano 1486, na viaxe de regreso dos Reis Católicos á corte, pasaron por esta ponte. 
A información sobre a ponte da Torre e as correccións sobre os nomes das pontes do Lago e Galiñeiros achegóunola Manuel Fernández López.



 

 

COSPEITO
Ponte do Porto: Na parroquia de Pino. Sobre o río Tamoga. Século XVII de posible orixe romana. Ao seu carón construíuse unha ponte moderna. A principios do actual século XXI aínda era utilizada polos veciños como paso. Foi nos primeiros anos deste século cando o Concello solicitou un obradoiro de emprego subvencionado pola Xunta de Galicia para limpala e consolidala. É aí comezou a desfeita. Ao limpar a maleza e as árbores que a cubrían, sen control arqueolóxico de ningún tipo, "esquecéronse" de consolidar as pedras polo que na primeira enchenta dese inverno un dos arcos de medio punto veuse abaixo e do outro arco que aínda quedaba en pé comezaron a desprenderse as pedras que foron a parar tamén ao leito do río impedindo o discorrer da auga. Anos despois os veciños, non sen trabas, conseguiron permiso para sacar as pedras que atascaban a corrente e que apilaron nun lugar próximo. Mais a conxestión producida polos sucesivos derrubes, o problema persiste facendo que ao estancar a auga esta sexa insalubre para o baño tal como rezan un carteis colocados ao efecto. O día 12 de agosto de 2016 puxen isto en coñecemento do Concello e de Patrimonio. (Ver Apéndice: Ruínas arruinadas en Cospeito).
 

FOLGOSO DO COUREL 
Ponte de Lousadela (Seceda): Sobre o río Lóuzara, medieval de orixe romana. EStá cuberta de maleza. Ao seu carón hai unha de formigón que é a que se utiliza actuamente. 
Pontello de Cortes (Seceda). 
Ponte de Seoane: Sala o paso do río Pequeno nunha curva bastante pronunciada.  
A Ponte Vella (Vilamor): Sobre o río Lor, preto da ponte de formigón que que vai a Castro Portela. Foi derruída, o único que queda é unha das bases de pedra nunha beira do río. 
Ponte Vella de Esperante: Século XVIII. Sobre o río Lor. Ten un arco feito con laxes de lousa.  
Ponte Castelos.

 

GUITIRIZ
Ponte de Roca (Roca): Salva o río Puga.
Ponte de San Alberte (San Breixo de Parga): Sobre o río Parga, século XV con reformas no XVIII. Por ela discorría o Camiño do Norte a Santiago de Compostela. Dous arcos apuntados, un deles da construción orixinal, e tallamares triangulares contracorrente.
Ponte de San Estevo de Parga: Do século XV, sobre o río Parga. Construída en cadeirado de granito con catro arcos apuntado e tallamares triangulares contracorrente. Situada no antigo camiño a Betanzos.



GUNTÍN DE PALLARES
Ponte Cabalar: Sobre o río Ferreira, romana. Atravesada pola vía romana XIX que unía Braga e Lugo. Construída en laxes de louxa, ten tres arcos de medio punto.

O INCIO
Pontella en Ferraría do Incio: En pizarra, só se conservan dous piares.

LÁNCARA
Ponte de Carracedo: Sobre o río Neira, do século XVI sobre alicerces de orixe romana. En cadeirado de granito, ten catro arcos con gran tallamar central contracorrente. Sobre a ponte hai unha estrutura a xeito de fornela. Na Idade Media había unha torre onde se cobraba o dereito de portádego para poder cruzala. Nela confluían os correos que dende distintos puntos de Galiza se dirixían cara a corte.

LOURENZÁ
Ponte da Cazolga (A Cazolga): Construída sobre o río Masma polos monxes bieitos no ano 1796. Ten un arco de medio punto. Loce un escudo do mosteiro de Lourenzá.
Ponte Pedra (Vilanova): Sobre o río Baos, medieval.
 

 

LUGO 

Ponte da Chanca: Sobre o río da Chanca. Posible orixe baixomedieval, sábese que foi reformada no ano 1570. Forma parte do Camiño Primitivo a Santiago de Compostela. 
Ponte do Ferrocarril: Sobre o río da Chanda. (Achegada por Andrés Armesto). 
Ponte de Friás: Sobre o río Rato. Descoñécese a data de construción. Situada debaixo dunha moderna ponte de maior tamaño. Construída en cachotaría de lousa e cadeirado de granito nas esquinas e nos reforzos do único arco de medio punto. 
Ponte Vella: Sobre o río Miño. De orixe romana, sufriu varias reconstrucións ao longo dos séculos. Marcaba a saída da Vía XIX que unía Lugo con Braga en época romana.
 
 

MONDOÑEDO
Ponte do Pasatempo (Mondoñedo): Medieval, sobre o río Valiñadares. Antes recibía o nome de Ponte dos Ruzos. Foi aquí onde, segundo a lenda, Isabel de Castro que viña co indulto para o seu marido, Pedro Pardo de Cela, foi detida con enganos por uns coengos da catedral mentres que o mariscal era decapitado na Praza da Catedral de Mondoñedo. Construída en cachotaría de lousa e cadeirado de granito, consta dun arco de medio punto. As obras de rehabilitación acometidas na ponte neste ano 2010 deixaron ao descuberto restos dunha calzada romana e dunha praza de carruaxes. A existencia da calzada formaba parte da tradición oral dos veciños.
Ponte de San Lázaro (Mondoñedo): Salva o río Valiñadares. Construída en granito. Existen referencias documentais sobre un arranxo da ponte no ano 1660, se ben a actual data do século XVIII. Presenta dous relevos, un deles o escudo da cidade de Mondoñedo.
Ponte Vella (Viloalle): Sobre o río Masma, medieval. 
Pontella de Estelo (Nosa Señora dos Remedios): Realizada cunha gran pedra de granito disposta de forma horizontal para salvar o regato.
 

 

MONFORTE DE LEMOS

Ponte da Eirexe (Eirixe-Seoane): Ponte sobre o río Cinsa, entre Eirexe e Os Pacios. Conserva catro piares de cachotería da primitiva ponte aínda que a calzada é de formigón.  
Ponte do Parque dos Condes: Sobre o regueiro Malloadas, data do ano 1598. Foi construída polo canteiro Diego Vélez por mandato do cardenal Rodrigo de Castro. De cachotaría de lousa, consta de dous ocos. 
Ponte dos Picos: Na rúa Dr. Fleming de Monforte. Pequena ponte de pedra sobre o regato das Malloadas. Ten dous arcos con doelas de pedra, un de maior tamaño.  
Ponte Vella: Salva o río Cabe na cidade de Monforte. Medieval de posible orixe romana. En xullo de 2011, Amigos do Patrimonio de Lemos solicitaron a súa restauración para evitar a súa degradación. Denunciaron, asemade, o exceso de tráfico que está a padecer o que, a medio prazo, pode danar a estrutura. 
Pontella da Barxa (A Barxa-Chavaga): Pequena ponte de pedra sobre o río da Presa. 
Pontella de Bergazos (Bergazos-Ribas Altas): Pequena ponte de pedra sobre o río Cabe.


 

MURAS
Ponte Bermuz: Entre a Balsa Pequena e A Balsa Grande e entre os concellos de Vilalba e Muras. Salva o río Eume. Aínda que recibe o nome de Ponte Romana, datga do século XVIII, se ben pode ter a orixe naquela época.
A Ponte de Samil (Samil-Irixoa): Sobre o río Eume. É de madeira.  

NAVIA DE SUARNA
Ponte Vella: Salva o río Navia, medieval do século XIII ou XIV. Consta dun arco apuntado construído en lousa. Atribúeselle unha orixe romana.
Non moi lonxe había outra ponte; ata hai poucos anos aínda se conservaba un estribo co arranque dun arco.

NEGUEIRA DE MUÑIZ
Ponte de Boadil (Marentes/Ouviaño): Sobre o río Navia. Ten a orixe a principios do século XX e estaba formada por un só arco e nove de apoio. Cando a construcción do encoro de Salime foi necesario elevala.

AS NOGAIS
Pontella de Balargantes: Entre os concellos de Becerreá e As Nogais. Ponte de madeira con estribos pétreos de xisto e granito. Sobre o mesmo lugar poído haber unha pontella, tamén de madeira, en época romana situada preto dunha vía de comunicación e próxima á mansio viaria Ponte Neviae.
Ponte da Ferrería (A Ferrería-As Nogais): Practicamente tapada despois de construír a N-VI. Javier Gómez Vila atopou un fragmento leguario.
  
 

OUTEIRO DE REI
Ponte de Santa Mariña: Sobre o río Miño. Século XVIII que se ergueu sobre outra de orixe medieval.
Ponte sobre o río Ladra: Atravesa o río Ladra na parroquia de Donalbai.


PALAS DE REI
Ponte Ferreira (Ferreira do Negral): Medieval de orixe romana, por ela pasaba a vía que comunicaba Lugo con Iria Flavia. Construída en pedra de granito, consta dun arco de medio punto.
Ponte Mercé (A Ponte Mercé-Pidre): Sobre o río Ulla, medieval. Comunica os concellos de Antas de Ulla e Palas de Rei. Ten dous arcos, un oxival e outro de medio punto e tallamares de sección triangular.
 

 

PARADELA
Ponte do Muíño de Sucastro (Castro): Ponte cuxa estrutura horizontal é de madeira, apoiada nuns alicerces realizados con restos do derruído muíño de Sucastro.

O PÁRAMO
Ponte de Agreimonde: Na parroquia de Vilafiz, salva o río Sarria. Construída cando a estrada a Valdeorras a mediados dos século XIX, substituíu a outra anterior.
Ponte de Neira: Sobre o río Neira, separa as parroquias de Cela (O Corgo) e Vilarmosteiro (O Páramo). Máis información na entrada de O Corgo.

A POBRA DO BROLLÓN
Ponte de Barxa ou da Labrada (A Labrada-Barxa de Lor): Atravesa o río Lor. Construción de orixe romana. Consta de tres vans de formas e dimensións diferentes, co arco maior lixeiramente apuntado cunha luz de máis de vinte metros. Sobre ela discorría unha antiga calzada.

PORTOMARÍN
Ponte Cebres (León): Atravesa o regueiro Ferreira. 
Ponte da Pía (Portomarín).
Ponte Romana: Asulagada polo encoro de Belesar no ano 1960. Aínda se pode ver cando baixan as augas. Xa fora reconstruída no ano 1120 logo de seren destruída por Dona Urraca. Citada no Códex Calixtinus como a Pons Minea. Segundo don Antonio López Ferreiro, dende o século XII existía en Portomarín unha congregación de relixiosos que se adicaban a construír pontes para facilitar o acceso de peregrinos e viaxeiros, atribuíndolle a un tal Pedro Peregrino a reedificación cara o ano 1126 da ponte sobre o Miño que fora cortada en tempo das guerras entre dona Urraca e Afonso de Aragón.

QUIROGA
Ponte de Sequeiros (Sequeiros): Salva o regueiro Castelo, medieval.

RÁBADE

Ponte Vella: Sobre o río Miño, no límite entre Rábade e Outeiro de Rei. Construción do século XII pero de orixe romana. Ten un arco de medio punto peraltado, cinco oxivais e tres de medio punto modernos. Os tallamares do sector oxival son de tipo angular e os arcos do tramo moderno sepáranse con piares trapezoidais. A fábrica é de aparello de lousa, e a estrutura superior de fábrica moderna. Ten sete arcos apuntados e tallamares contracorrente. Tiña dereito de portádego. No mes de outubro de 2014, un veciño denunciou danos na estrutura da ponte (desprendementos na base e gretas) producidos polo paso de camións. Os partidos da oposición xa tiñan solicitado en varias ocasións ao goberno municipal que impida a súa circulación. 
Ponte no Camiño do Choupeiro: Desaparecida. 
Pontella da Insua de San Roque: O río Miño ten un pequeno illote ao seu paso por Rábade, coñecido como Inusa de San Roque". Para poder acceder ao illote construíronse dúas pequenas pontes de pedra.


RIBADEO
Ponte de Arante: Na parroquia de Arante, sobre o río Grande. Destruída por unha enchenta no ano 2010. Os requirimentos do Concello de Ribadeo e dos veciños para que se reconstrúa está a atopar coas desavinzas e contradicións da Dirección Xeral do Patrimonio (Consellería de Cultura) e Augas de Galicia (Consellería de Medio Ambiente), ambos os dous organismos da Xunta de Galicia. No ano 2011 a Deputación de Lugo rematou as obras da nova ponte.

RIBAS DE SIL
Ponte de Ferro (San Clodio): Sobre o río Sil, ano 1883.

SAMOS
Ponte de Pedra ou Muíño (Pascais): Sobre o río Ouribio, medieval.
Ponte de Samos (Samos): Atravesa o río Ouribio, medieval.
Ponte de Lusío (San Cristovo do Real):  Sobre o río Sarria, existiu unha pontella documentada no século XVIII.
Ponte do Mosteiro (Samos): Salva o río Sarria. Trátase dun pequeno acueducto que subministraba auga ao mosteiro.
Ponte Nova (Samos): Construída no 1890 cando se fixo a estrada a Sarria.
Pontella de Teiguín (Pascais): Sobre o río Ouribio. Ten un piar central construído con pequenas pedras. A plataforma actual parece que substituíu a unha antiga de madeira.
 

 

 

SARRIA
Ponte Vella do Mazadoiro (Sarria): Salva o río Celeiro.
Ponte da Áspera (Sarria): Sobre o regueiro Celeiro. Construída no século XV en cachotaría de lousa e tres arcos de cadeirado granítico. Por el pasa o Camiño a Santiago.
Ponte do Peregrino: Sobre o río Sarria. Medieval. Perdeu, ao menos, un dos seus arcos que foi substituído por unha estrutura de formigón. Outro dos arcos centrais, por unha das súas caras foi revestido con cemento. Os arcos dos arranques foron cegados e tapados.
Ponte Vella de Sarria (Airexe-Vilar de Sarria): Salva o río Sarria. Medieval. Ponte de catro arcos e tallamares contracorrente construída en cachotaría de lousa e granito que sufriu grandes transformacións nos séculos seguintes.
Ponte Vella (Vilar de Sarria): Do século XVIII, substituíu a outra anterior.


 

SOBER
Ponte de Anllo (Portizó-Anllo).
A Pontiña (O Arroxó-Anllo).

TRIACASTELA
Ponte de Pedra: Sobre o río Santalla, medieval. Tratábase dunha ponte de orixe medieval situada no Camiño Francés, no camiño que vai cara a Balsa. Foi derrubada e substituída por outra de cemento cando a finais dos anos oitenta se acondicionou a pista que leva a San Xil.
Pontón de Triacastela: Destruído cando se fixo a estrada a Samos.

O VICEDO

Ponte Segade: Comunica os concellos do Vicedo e Mañón (A Coruña). Tiña dous arcos que foron achandados para colocarlle unha plataforma de formigón. Aquí tivo lugar un enfrontamento dos veciños do Vicedo e Mañón coas tropas napoleónicas durante a Guerra da Independencia.
Ponte do Porto: No río Sor, medieval de orixe romana (Riobarba). Por aquí discorría o Camiño Real que comunicaba Viveiro con Ortigueira. Realizada en cachotaría de granito, ten tres arcos de medio punto. Sobre a ponte, no centro, consérvase un fito que marcaba o lindeiro entre as antigas provincias de Betanzos e Mondoñedo.
Máis información sobre a Historia do Vicedo no meu blogue: Patrimonio do concello de O Vicedo.

 

 

VILALBA
Ponte Meire (Belesar): Salva o río Labrada, s. XIX. 
Ponte Vella de Martiñán (Corvello): Século XVIII, salva o río Batán seguindo o vello Camiño Real que dende Mondoñedo se dirixía cara Vilalba. A súa calzada limítase por un peitoril de pedra de granito realizada a xeito de chantas encaixadas segundo as tradicións dos vellos canteiros da comaca. A calzada alivia a auga da choiva por medio de tres pares de picheis que verten ao río. Ten dous grandes arcos desiguais apuntados. 
Ponte Sa (Insua): Sobre o río Labrada. No Camiño do Norte a Santiago. Segundo información de Francisco González Peteira, ten dous arcos en xisto e nove aliviadoiros para épocas de enchenta. 
Ponte Madanela (Mourence): Na parroquia de Mourence, salva o río Ladra. Situada no Camiño Real a Santiago, cobrábase portádego. Tamén é coñecida como a Ponte dos Contos porque xunto dela xuntábanse os veciños.
Ponte Bermuz (Vilapedre): Entre a Balsa Pequena e A Balsa Grande e entre os concellos de Vilalba e Muras. Salva o río Eume. Aínda que recibe o nome de Ponte Romana, datga do século XVIII, se ben pode ter a orixe naquela época. 
 

 

VIVEIRO
Ponte Vella de Landrove (Landrove): Salva o río Landro, s. XV. Ponte de cadeirado e mampostería cunha bóveda oxifal e outra rebaixada.
Ponte Grande de Landrove (Landrove): Sobre o río Landro. Século XIX. Ponte de cadeirado con arcos rebaixados que foi ensanchada dunha lousa de formigón por onde discorre unha estrada comarcal.
Ponte dos Castelos (Covas): Trátase de dúas pontes apoiadas sobre a rocha dun illo dos Castelos, hoxe en día practicamente destruída.
Ponte da Misericordia (Viveiro): Orixe romaa. No esteiro do río Landro. A construción actual data do ano 1554. Dos doce arcos que tiña, dez eran oxivais e os dous das esquinas de medio punto. Sufriu varias modificacións, a última no ano 1982. Sobre ela hai unha cruz de granito que recolle a lenda de que foi colocada por un cabaleiro para que, os que pasaban polo lugar, receran unha oración pola alma dunha muller á que dera morte.
Ponte de Galdo: Ponte de pedra con dous arcos sobre o río Galdo.
Ponte sobre o río Bravos: Ponte de pedra de dous arcos sobreo o río Bravos.
Ponte do Vasoiral (Valcarría): Ponde de cadeirado de granito.



XERMADE

Ponte de Isabel II (Cabreiros): Século XIX, sobre o río Trimaz. Ponte dun arco en cadeirado de granito.
Ponte Vella (Burgás): Salva o río Trimaz.
Ponte Nova (Burgás): Atravesa o río Trimaz.
  



PONTES DA PROVINCIA DE OURENSE
 
ALLARIZ
Ponte Veiga (Allariz): Salva o regueiro  da Veiga, s. XVII. Por ela discorría o camiño entre Allariz e Celanova.
Ponte de Frieira (Allariz): Atravesa o río Frieira.
San Lázaro (Allariz): Medieval, sobre o regueiro da Veiga. Por el pasaba o camiño que ía de Allariz a Celanova.
Ponte de Vilanova (Allariz): Sobre o río Arnoia, data do século XV. Por el accedíase á vila de Allariz.
Ponte do Briñal (San Martiño de Pazó): Pontillón que consta de dous perpiaños de disposición lonxitudinal que asentan sobre oito cepas, tamén de perpiaño. 
 

AMOEIRO

Ponte Fervenza (Amoeiro): Sobre o río Barbantiño.
Ponte de Bubeiras (Bubeiras-Cornoces): Salva o río Barbantiño.
Ponte de San Fiz (Parada de Amoeiro): Atravesa o río Barbantiño, medieval.
Ponte dos Frades (Trasalba): Sobre o regueiro Formigueiro, nos Chaos de Amoeiro, favorece a comunicación entre varios lugares. A ponte é un referente xeográfico na obra de Otero Pedrayo, o primeiro lougar onde atopou ao vello quot, protagonista de O vello e mailo río, un punto de paso que fai o monxe de Oseira cara o priorado da Granxa en Os camiños da vida, e tamén un verso do poema Bocarribeira.


A ARNOIA
Pontillón (Outeiro Cruz-A Arnoia).
Ponte sobre o río Arnoia (A Ponte-A Arnoia).
Ponte sobre o río Arnoia (A Xesteira-A Arnoia).

AVIÓN
Ponte das Pías (Abelenda): Sobre o regueiro das Pías.
Ponte dos Arrieiros (Abelenda): No antigo camiño da ruta dos arrieiros, en dirección á serra e paso á provincia de Pontevedra.
Ponte de Surribas (Abelenda): Coñecido tamén como Porto Chan. Situado no antigo camiño entre Abelenda e Amiudal.
Ponte Pedriña (Amiudal).
Ponte Valdeiras (Avión): Sobre o río Valdeiras.
Ponte de Couso (Couso): Medieval. Tense polo máis antigo do municipio.
Ponte sobre o río Doade: Comunica os concellos de Avión e Beariz.

BANDE
Ponte Romana (Os Baños): Salva o río Cadós, romana.
Ponte de Xordos (Cadós): Sobre o río Cadós, s. XVIII.
Pontepedriña: Romana, asulagada polo encoro das Conchas no ano 1944. 
 

BAÑOS DE MOLGAS

Ponte Romana (Baños de Molgas): Sobre o río Arnoia. Construción de época romana, posiblemente do século II. Reformada nos séculos XIV e XX. Consta dun arco de tendencia circular e bóveda abucinada.
A Ponte Nova (Baños de Molgas): Sobre o río Arnoia. Baixo da ponte hai unha rocha con cazoletas.
Ponte de Calvelo (Lama Má): Sobre o río Arnoia, s. XVII.
Ponte Pedra (Ponte Ambía): Salva o río Arnoia, s. XIV.
Ponte de Vide (Vide): Atravesa o río Arnoia, s. XVIII.
Ponte Ambía: Moderna. Unía as poboacións de Ponte Ambía de Arriba e Ponte Ambía de Abaixo por riba da vía do tren. Destruída polas obras do AVE. Información achegada por José Antonio Gavilanes.
 

 

 

 

 

O BARCO DE VALDEORRAS
Ponte do Córrego (O Castro): Sobre o río Veigamuíños, orixe romana, un arco de laxas de lousa. Por ela discorría o antígo camiño da Pobra ao Barco.
Ponte de Éntoma (Éntoma): Sobre o río Galir, orixe romana. Consta dun arco de medio punto realizado en laxas de lousa. Segundo a tradición, as grandes pedras sen labrar do paramento foron traídas a ombros polos romanos. Lamentable, carece de todo tipo de protección, sobre a ponte continúan a circular vehículos a motor.
Ponte de Candís (Millarouso): Salva o regueiro Candís.
Ponte de Xagoaza: Ten un arco de medio punto. Deformada pola canle construída sobre ela para o paso de augas de regadío e pola vexetación que arraizou na fábrica. Construída con laxas de lousa e morteiro de cal no intradós.
 

 

BEARIZ
Ponte Romana (Ricovanca-Xirazga): Sobre o río Verdugo, orixe romana.

BOBORÁS 

A Ponteboa (Parada de Cameixa): De moi difícil acceso na actualidade, comunicaba a parroquia de Cameixa coa de Albarellos, salvando as pronunciadas encostas da bocarribeira e canón do río Viñao. Data dos séculos XVII ou XVIII, ten un gran arco con moita luz e altura, de sillares ben labrados, construído e basado no penedío da parte máis estreita do río, con profundas pozas que remansaron nas múltiples "marmitas de xigante".  (Información de Nieves Amado Rolán). 
Ponte das Poldras de Salón: Antiga pontella sobre o río Viñao, na confluenza co Avia, feita en pedra sobre o mesmo discorrer do río. Otero Pedrayo, no seu libro Os ríos galegos, di que é unha das pontes destas características máis longas de Galicia.   
Ponte Vella (Brués): Sobre o río Viñao. 
Ponte do Castro (Moldes): Salva o río Arenteiro. 
Ponterriza (Moldes). 
Ponte da Cruz (Pazos de Arenteiro): Século XVIII. Sobre o río Avia. Na actualidade só se conserva un arco dunha ponte que en orixe tivo catro. Crese que a súa destrución foi debida ás loitas que os veciños mantiveron co exército napoleónico a principios do século XIX. 
Ponte de Pazos de Arenteiro (Pazos de Arenteiro): Construída no século XII sobre o río Arenteiro. En cadeirado de granito, ten dous arcos de medio puntos, un dos cales asenta sobre a propia rocha. Sobre a clave da arcada pódese ver a Cruz do Santo Sepulcro e o relevo dun santo.


 

 

O BOLO
Ponte de Santa Cruz (Santa Cruz): Sobre o regueiro San Bernabeu, s. XVIII.

CALVOS DE RANDÍN 

Pontella de Calvos: Sobre o río Calvos, s. XVIII. 
Pontella de Vilar: Século XVIII, formaba parte do camiño de Portugal. 
Pontella de Vilar: Século XIX. Comunicaba Vilar cun muíño. 
Pontella de Randín: Sobre o río Randín, s. XVIII.   
Pontellas de Rubiás: Dúas pontellas do século XIX.
 

CARBALLEDA DE AVIA
Ponte de Carballeda: En cadeirado de granito, consta de dous arcos de medio punto bastante distanciados entre si.

CARBALLEDA DE VALDEORRAS
A Pontóriga (San Xusto): Coñecida tamén como Os Pontós e Ponte de Medua. Romana. Consérvanse tres piares de formigón asentados sobre a pedra do leito do río. Formaba parte dunha vía secundaria relacionada coa explotación mineira que conectaba coa vía XVIII nun lugar próximo á mansión Xemestario. 
A Pontenova (Sobradelo): Salva o río Sil. Do século XVI. Consta de sete arcos. O central foi mandado destruír polo abade de Casaio durante a Guerra da Independencia para empecer o paso do exército napoleónico. A esta ponte refírese o P. Sarmiento cando pasou por ela no ano 1755.

O CARBALLIÑO
Ponte Marañao (Longoseiros): Sobre o regueiro Marañao, s. XVII.
Ponte Veiga (Ponte Veiga): Cruza o río Arenteiro na parroquia de Ponte Veiga. Construída no século XIII, consta dun só arco. 
Pontillón (Godás do Río-Longoseiros): Formado por grandes pedras de granito, tipo poldra, paso do regueiro para o camiño denominado A Brea, se segura orixe medieval, que vén da Ponterriza e se dirixe cara Longoseiros. (Información achegada pola arqueóloga Nieves Amado Rolán).
 

 

CARTELLE
Ponte de Grixó: Na parroquia do Mundil. Sobre o río Arnoia, s. XVI-XVII, con arcos apuntados e tallamares contracorrente.

CASTRELO DE MIÑO
Ponte Romana (Castrelo): Desaparecida. Xunto ao encoro de Castrelo, atravesaba o río Miño.

CASTRO CALDELAS
Ponte da Boga (Abeleda): Século XIX, consta dun arco de medio punto. Sobre o río Edo. Comunica os concellos de Castro Caldelas e A Teixeira. Pode que no lugar ou nas inmediacións houbera outra ponte pola que discorría un camiño secundario da Vía XVIII paralelo ao río Sil que foi percorrido polo P. Sarmiento na súa viaxe de volta a Madrid no ano 1755. 
Ponte das Táboas (Castro Caldelas): Sobre o río Edo. 
 

CELANOVA
Ponte do Ribeiro (Barxa): Sobre o río Sorga, s. XVIII.
Ponte Touriga (Milmanda): Salva o río Tuño.
Ponte Pedriña (Orga): Atravesa o río Ourille, s. XVIII.
Ponte Fechas (Rabal e Fechas): Sobre o río Arnoia.Romana reconstruída no século XVII. Por el pasaba a vía romana Bracara Lucus.
Ponte do Freixo (Freixo): Na parroquia do Freixo, sobre o río Arnoia. De orixe romana, séculos II-III, conserva case intacta a súa estrutura primitiva. Pertencía a unha vía secundaria que enlazaba coa Vía XVIII. Consta de catro arcos de medio punto con machóns sobre piastras.
 

CHANDREXA DE QUEIXA
Ponte da Previsa (Casteligo): Sobre o regueiro Casteligo. Segundo a tradición trátase dunha ponte construída polos romanos. O probable é que a súa orixe sexa moi posterior, erixida para o paso de persoas e animais. Situada nunha paraxe espectacular, trátase dunha gran laxe de máis de tres mestros de longa que asenta sobre grandes sillares graníticos.
 

CORTEGADA
A Ponte Romana, separa os concellos de Cortegada e Pontedeva.

ENTRIMO

Ponte Boutureira (Entrimo): Sobre o regueiro Covas, s. XVII de orixe romana.
Ponte de Casal (Entrimo): Salva o regueiro Casal, s. XVIII.
Ponte Covas (Entrimo): Atravesa o regueiro Covas, s. XVII.
Ponte de Pacín (Entrimo): Sobre o regueiro Casal, s. XVII.
Ponte de Trovaz (Entrimo): Salva o regueiro Trovaz, s. XVII.
Ponte da Illa (A Illa): Sobre o regueiro Lobagueira, s. XVIII.
Ponte Porto Pequeno (A Illa): Salva o regueiro Lobagueira.

ESGOS
Ponte de Pedra (Tarreirigo-Esgos).
Pontella de Casar de Nino (Pardeconde-Os Pensos): Información achegada por José Antonio Gavilanes, de Ponte Ambía, Baños de Molgas.
Pontella sobre o río Grañal (Laioso-Vilar de Ordelles).

O IRIXO
Ponte Ferreira (O Irixo).

LAROUCO

Ponte Bibei: Entre os concellos de Larouco e A Pobra de Trives. Sobre o río Bibei, romana. É a única ponte de Galiza que conserva íntegra a súa estrutura primitiva; cunha lonxitude total de 51 metros, ten tres arcos de medio punto asentados sobre potentes piares con tallamares triangulares; o piar central acada 22 metros de altura con respecto ao río, o diámetro do arco é de seis metros.

LEIRO
Ponte das Poldras: Sobre o río Avia, medieval.
Ponte de San Clodio (San Clodio): Sobre o río Avia. Construída no século XV, consta donsta dun arco central, coroado por unha cruz, e dous arcos laterais máis pequenos. Pódese ver unha figura que moitos identifican con San Clodio.
Pontella (San Clodio).
 

 

 

LOBIOS
Ponte Desoutrolado (Fondevila-Lobios): Séculos XVII-XVIII (Fondevila-Lobios).
Ponte de Carballedo (Río Caldo): Sobre río Caldo, s. XV.
Ponte de Vilameá (Río Caldo): Salva o regueiro Vilameá, s. XVI.
Ponte Vella de Pazos (Grou): Século XIX. Trátase dun pontillón adintelado de pedras graníticas sobre piares con tallamar arredondado.
Ponte de Ganceiros (Torno): Atravesa o río Salas, s. XV.
Ponte de Torno (Torno): Sobre o río Limia, s. XVIII.


MACEDA
Ponte de Foncuberta (Foncuberta): Século XIX.
Ponte de Tioira (Tioira): Século XIX.

MANZANEDA
Pontella da Prada.

MASIDE
Ponte de San Fiz (Armeses): Sobre o río Barbantiño, s. XIII.

MELÓN
Ponte de Melón (Melón): Sobre o regueiro Bouzas, s. XII.
Ponte Vella de Melón (Melón): Salva o regueiro Freixa, s. XV.
Ponte Cerves (Melón): Século XV. Río Cerves. Foi derrubada por unha enchenta. Pódense ver as pedras no leito do río.
Ponte de Prexigueiro (Prexegueiro-Quins): Século XVII. Sobre o río Cerves. En cadeirado de granito. Ten un só arco. Foi ampliada cunha plataforma de formigón.
Ponte Vella de Melón: Orixe romana dun só arco.


A MERCA
Ponte Rubillós (Proente): Sobre o río Arnoia.

MONTEDERRAMO
Ponte Vella (Seoane): Orixe romana.
Ponte de Vilariño (Vilariño Frío): Salva o río Covas. A construción actual é do século XVII aínda que a súa orixe é romana. Nas inmediacións apareceu un miliario adicado a Caracalla. Consta de tres arcos de medio punto. 
 

MONTERREI

Ponte de Albarellos (Albarellos).
Ponte de Vilaza (Vilaza): Salva o río Búbal.

MUÍÑOS
Pontepedriña (Parada de Ventosa): Sobre río Limia, romana, asulagada cando a construción do encoro das Conchas. 
 

OURENSE

Ponte Codesal (Beiro): Salva o regueiro do Porto, medieval.
Ponte da Paiota (Canedo): Sobre o regueiro do Porto, s. XVII.
Ponte Loña (A Loña-Ourense): Sobre o río Loña. A primeira referencia data do ano 1238. Consta dun arco de medio punto. Foi restaurado no ano 1988.
A Ponte Vella: Na cidade de Ourense, salva o río Miño. Orixe romana, data da época de Augusto. Citada no testamento de dona Urraca no ano 1119. O arco principal afundíuse no ano 1499 e non foi rematado ata o 1672. Conserva sete arcos dos once que tiña. Xunto a ponte atopáse un obxecto inquedante: o rollo ou picota, coñecido popularmente como pelouriño. A mediados do ano 1455, os viandantes mesmo puideron ver o cadáver dun home tras serlle aplicado o tormento.
 

 

PADRENDA

Ponte de Esmoriz (San Pedro de Torre): Medieval.

PARADA DO SIL

Ponte Vella (Parada do Sil): Orixe romana.

PEREIRO DE AGUIAR

Ponte de Castadón (Castadón-Prexegueiró): Sobre o río Loña, s. XV.

PETÍN
Ponte da Cigarrosa (Petín): Sobre o río Sil. De orixe romana, formaba parte do trazado da Vía Nova que unía Braga con Astorga. Ten cinco arcos separados por piares con tallamares triangulares contracorrente. Da antiga ponte romana só se poden ver os alicerces cando descenden as augas do encoro de San Martiño. A construción actual data do ano 1575.
Ponte de Portomourisco (Portomourisco): Salva o río Xares. Foi construída no ano 1703, sendo bispo de Astorga o dominico Antonio de Sanjurjo y Miranda Montenegro. Levantáronna os mestres construtores Manuel de Lastra e Alonso Sánchez. A obra custou 29.685 reás. Na marxe esquerda hai unha capela coa imaxe da Virxe das Ermidas.


PIÑOR DE CEA
Ponte Arenteiro (A Ponte-Barrán): Salva o río Arenteiro.
Ponte Mirela (A Canda): Sobre regueiro Mirela, s. XV.
Ponte Lousado (Loeda). 
 

 

A POBRA DE TRIVES
Ponte Bibei: Sobre o río Bibei, romana. É a única ponte de Galiza que conserva íntegra a súa estrutura primitiva; cunha lonxitude total de 75 metros unha anchura de 7 metros, ten tres arcos de medio punto asentados sobre potentes piares con tallamares triangulares; o piar central acada 22 metros de altura con respecto ao río, o diámetro do arco é de seis metros. Foi construída no tempo do emperador Traxano para paso da Vía Nova.
Ponte Navea (Navea): Salva o río Navea, orixe romana (ver San Xoán do Río).
Ponte Cabalar (Piñeiro): Sobre o regueiro Cabalar. Orixe romana reconstruída no ano 1832. Por ela pasaba unha calzada romana.

 

PONTEDEVA
Ponte sobre o río Deva (A Ponte-Pontedeva): Sobre o río Deva. Separa os concellos de Pontedeva e Cortegada.
Ponte de Entrerríos (A Trigueira-Pontedeva). Sobre o río Deva. Ponte construída con sillares de granito dun arco e aliviadoiro. Aínda que de orixe baixomedieval, sufriu algunha reforma en época moderna. 
Ponte Cantiño: Sobre o río Deva.
 

 

PORQUEIRA

Pontella da Forxa: Sobre o río Firveda. Con calzada e cepas graníticas que se van aproximando en altura pero sen chegaren a unirse.

QUINTELA DE LEIRADO

Ponte de Fondóns. (Información achegada por J. Antonio Gavilanes).

RAMIRÁS
Ponte de Medeiros (Feás de Eiras): Salva o río Tuño, s. XVIII.
Ponte do Mosteiro (O Mosteiro): Sobre o río Tuño.

RIBADAVIA 

Ponte Outeiro (Francelos): Sobre o regueiro Outeiro. Século XV. Ponte dun arco lixeiramente apuntado. Utilizada polos monxes que habitaban no pazo de Outeiro. Nela librouse a batalla da Bandeiriña contra as tropas napoleónicas. 
Ponte Beronza (Ribadavia): Salva o regueiro Maquiáns. 
Ponte de San Francisco (Ribadavia): Atravesa o río Avia, s. XIII.

RIÓS
Ponte Antiga: Sobre o río Mente.

RUBIÁ DE VALDEORRAS
Ponte Regueiral: Sobre o regueiro do Regueiral. Romana, formaba parte da Vía XVIII que unía Braga con Astorga. Consta dun só arco de medio punto realizado con laxas de lousa.

SANDIÁS
Ponte de Vilariño das Poldras: Ponte hoxe en día desaparecida sobre o río Limia. Xunto dela, no leito do río, erguíase un miliario. A foto pode verse no Museo da Limia.

SAN CIBRÁN DAS VIÑAS
Ponte Noalla (Noalla): Sobre o río Barbaña, medieval do século XIII de orixe romana. Se antes xa "lucía" unha varanda metálica, no mes de febreiro de 2013 púxoselle a puntilla (ver foto). O alcalde, para xustificar o bodrio, dixo que co paso do tempo non se ía a notar. Sen comentarios.

SAN CRISTOVO DE CEA
Ponte Mandrás (Mandrás): Sobre o río Barbantiño, s. XII.
Ponte Cardedelo (Oseira): Salva o río Oseira.
Ponte Penapá (Oseira): Sobre o río Oseira.
 

 

SAN XOÁN DO RÍO
Ponte Navea:  Sobre o río Navea, na vía romana que comunicaba Braga con Astorga. Orixe romana reconstruída no século XVI, época que era utilizada polos peregrinos que ían a Santiago de Compostela. Ten 3,75 metros de ancho e 20 metros de luz do único arco. Da ponte orixinal consérvanse oito fileiras de pedra de cantaría moi desgastadas. pola que pasaba a vía que comunicaba Braga con Astorga. No ano 1834 un miliario que se conservaba na porta dun pendello situado a carón da ponte foi trasladado ao pazo do Marqués de Trives; estaba adicado aos emperadores Tito e Domiciano.

TABOADELA
Pontella da Venda Nova (Mesón de Calvos): Sobre o río Barbaña. De pedra. Século XVIII. Pode ser a que substituíu a unha de madeira  citada nun documento do mosteiro de Xunqueira de Ambía do século XV.
Pontella da Venda do Río (Venda do Río-Rabeda): Sobre o río Cerdeiriña. século XIX.

A TEIXEIRA
Ponte Boga (Abeleda): Sobre o río Edo, comunica os concellos de Castro Caldelas e A Teixeira. 
Ponte de Lumeares (Lumeares): Sobre o río Lumeares.
Ponte dos Vaos (Lumeares): Salva o río dos Vaos, séculos XIII-XIV.
Ponte Couceliñas (Pedrafita): Atravesa o río Mao, século XII. No antigo camiño de Forcas a Pedrafita. Ten un só arco de medio punto. Atópase en grave perigo de derrubamento.
Ponte Veiga (Pedrafita).

 

 

A VEIGA
Ponte das Lastras (Edreira): Sobre o río Edreira.

VERÍN 

Ponte sobre o río Ábedes (Cabreiroá): De principios do século XX.  
Ponte de Feces de Abaixo (Feces de Abaixo): Sobre o río pequeno. Tres arcos escarzados. Orixe romana segundo Barros Silvelo, se ben a presente construción é de finais do século XIX. 
Ponte do Regueiro (A Rasela): Sobre o río de Marbán. Un taboleiro desenvolvido que se apoia nunha serie de piares isódomos levantados sobre zapatas. 
Ponte Támega (Verín): Sobre o río Támega, s. XVI. Formada por cinco arcos escarzados. Descrito por P. Madoz como unha ponte construída en tempos de Felipe III e mellorado no ano 1793 a espensas dos duques de Alba, condes de Monterrei. Di Dasairas que a ponte antiga de Verín sobre o Támega foi considerada romana por distintos autores.
 

 

 

VILAMARÍN
Ponte Sobreira: Na parroquia de Sobreira. Sobre o río Barbantiño. Construída no século XIII-XIV, consta dun arco lixeiramente apuntado. Reconstruída no século XVIII.

VILAMARTÍN

Ponte de Vilamartín (Vilamartín de Valdeorras): Salva o río Leira.

VILAR DE BARRIO

Ponte Arnuíde (Arnuíde): Sobre o río Arnoia, s. XIII. Situada no antigo camiño que comunicaba Vilar de Barrio con Maceda polo Monte Medo. Alombada cun arco apuntado, ten unha largura de 37 metros e unha anchra de 3,50 metros. 
 

VILARDEVÓS
Ponte de Arzádegos: Situado na chamada Ruta do Contrabando.
Ponte: Século XVIII. Debaixo da estrada a Enxames.

VILARIÑO DE CONSO
Pontón de Pradoalbar (Pradoalbar): Salva o río Cerveira, romana.

XINZO DE LIMIA

Ponte de Faramontaos ou Das Poldras: Na parroquia de Faramontaos e sobre o río do mesmo nome. Foi destruída no ano 1962 cando a desecación da Lagoa de Antela.
Ponte Vella de Faramontaos (Faramontaos).


XUNQUEIRA DE AMBÍA
Pasal do Bosque do Rei (Xunqueira de Ambía): Sobre o río Arnoia, nunha área de aluvións.
Pasal dos Pelamios (Xunqueira de Ambía): Salva o río por medio de pedras separadas.
Ponte de Xunqueira de Ambía.



XUNQUEIRA DE ESPADANEDO
Pontella de Casar de Nino (Pardeconde).



PONTES DA PROVINCIA DE PONTEVEDRA 

AGOLADA
Ponte de Basadre (Basadre): Sobre o río Ulla, orixe romana.
Ponte de Carmoega (Carmoega): Salva o río Arnego, s. IX. Só se conservan os alicerces.
Ponte de Vilariño (Vilariño): Atravesa o río Arnego. Orixe romana. Ten unha inscrición coa feitura do ano 912. Cítase como "Quomodo dividit cum Ventosa per pontem illum de Cadrone" (Cadrón, en Lalín, limita con Vilariño).
Ponte dos Cabalos: Construída no ano 970 sobre o río Arnego, atópase na Vía da Prata do Camiño a Santiago. Agarda, como outras moitas pontes esquecidas, ser declarada Ben de Interese Cultural.

 

ARBO
Ponte Vella: Na parroquia de Mourentán. Sobre o río Deva, século XVIII. Ten un arco apuntado e calzada alombada. Situado no camiño que ía dende Ribadavia a Salvaterra de Miño e Tui.
Ponte Romana: Medieval de orixe romana. Sobre o río Deva. Nas inmediacións da ponte os veciños de Arbo tentaron deter ao exército francés no ano 1809.

BAIONA

Ponte do Mercado (A Ramallosa): Sobre o río Groba. Século XV. Ten un arco de medio punto e dous tallamares. No camiño real de Baiona a Tui.
Ponte da Ramallosa (A Ramallosa): Tamén coñecida como de San Pedro Telmo. Sobre o río Miñor, s. XII. Mandado construír no século XII polo bispo San Pedro Telmo, foi restaurada a principios do século XX. Ten dez vans con arcos de medio punto, dos cales oito pertencen a Baiona e os outros a Nigrán. Segundo a lenda, cando unha muller non pode procrear vai de noite ata a ponte e, ao chegaren ao medio, debe pedir ao primeiro viandante que pase polo lugar que colla auga do río e lla esparexa dende o colo ata o ventre; o benfeitor será logo o padriño; para que sexa efectiva debe realizarse ás doce da noite. No medio da ponte conserva un cruceiro que ten aos pés a imaxe de San Telmo. Debaixo da ponte hai un peto de ánimas.
Ponte Vella de Sabarís (Sabarís): Sobre o río Groba, s. XV. Ten tres arcos de medio punto e tallamares con forma de triángulo.
 

CALDAS DE REIS
Ponte Castaños (Caldas de Reis): Salva o río Umia, medieval.
Ponte de Bermaña (Caldas de Reis): Sobre o río Bermaña, orixe romana remodelada no século XVII. Ten tres arcos de medio punto e trallamares triangulares contracorrente. Na parte central érguese un cruceiro.
Ponte Segade (Santo André de César): Sobre o río Umia, medieval.
Ponte da Baxe (Baxe-Santo André de César): Sobre o río Umia. Construída no século XVIII, conta cun só arco de medio punto. En ambas as beiras do río aprécianse dous muíños hidráulicos.


CANGAS
Ponte de San Cibrao: Na parroquia de Aldán, sobre o río Orxas. Orixe medieval dun só van.

A CAÑIZA 

Ponte das Achas (As Achas): Salva o río Deva, medieval de posible orixe romana. Conta cun arco de medio punto. Nesta ponte librouse unha importante batalla durante a Guerra da Independencia entre os guerrilleiros galegos, baixo mando do Couto e Vilar Mauricio Troncoso de Lira e Soutomaior, e as tropas napoleónicas. 
Ponte de Noceifas (A Ponte-Couto): Século XVII-XVIII. Sobre o río Ribadil, tributario do Miño. Ten un arco e tres aliviadoiros. 
Ponte de Pintelos (Pintelos-Valeixe): Salvao o río Deva. Séculos XII-XIII. Construída en perpiaño granítico irregular. Ten un arco lixeiramente apuntado. (Información e foto de Óscar Franco en patrimoniogalego.net).


CATOIRA
Ponte Vella de Catoira: Medieval, dos séculos IX-X. Sobre o río Catoria. De granito, ten dous arcos de medio punto realizados con sillares de granito apoiados nas rochas do leito do río. Ten un aliviadoiro para as enchentas.
 

CERDEDO
Ponte de San Antón (Cerdedo): Sobre o río Seixo, data do século XIII. Arcos de medio punto, o central máis alto e ancho, e tallamar central contracorrente. Por discorría unha antiga calzada medieval.
Ponte de Valoutas (Figueiroa): Levantada no ano 1852 sobre o río Lérez, cando a construción da estrada a Pontevedra. Conta cun arco de medio punto.
Ponte de Parada (Parada): Na parroquia de Parada. Medieval sobre o río Lérez. En cachotaría e cadeirado de granito e lousa. Ten un só arco apuntado que asenta sobre un chan de lousa.

Ponte de Serrapio (Serrapio-Pedre): Sobre o río Almofrei, medieval.
Ponte de Pedre (Pedre): Salva o río Lérez, orixe romana.
Ponte de Vichocuntín (Pedre): Construída no ano 1852. Orixe romana. En cadeirado de granito, consta dun só arco.
Ponte de Piñeira (Quireza): Atravesa o río Lérez, s. XVIII.


COTOBADE
Ponte de Almofrei (Almofrei): Século XVI. Salva o río Almofrei. Ten un só ollo con arco apuntado apoiado sobre dúas penas.
Ponte Borela (Borela): Atravesa o río Almofrei. Do século XV, conserva un arco apuntado. 
Ponte de Loureiro (Loureiro): Século XVIII. Sobre o río Almofrei. De perpiaño, a caixa asenta sobre nove cepas.  
Ponte de San Xurxo (San Xurxo de Sacos): Sobre o río Lérez, s. XVIII. 
Pontella do Coto do Valiño (Cima de Vila-Caroi): Sobre o rego Porto dos Bois. Consta dunha cepa central sobre a que se ergue o taboleiro formado por laxas irregulares. Fáltanlle algunhas laxas.


COVELO 

Ponte de Portafurado (Barcia de Mera): Sobre o río Caraño, s. XVIII de posible orixe romana. Ten un arco de medio punto de oito metros de luz. 
Ponte de San Xoán de Mosteiro (Barcia de Mera). 
Ponte de Fofe (Fofe): Salva o río Tea, románico. Construída en sillería e cachotaría, consta dun arco e rasante alombada. Fáltanlle a maior parte dos sillares dos peitorís. Invadida por liques e arbustos. 
Ponte Abuíña (San Bernabeu da Graña): Sobre o río Tea, s. XVI. Un arco aperaltado de sillería de granito e rasante horizontal.

 

 
 
 
 
 

CUNTIS
Ponte do Ramo (Cequeril): Sobre o río Umia. A ponte actual apoia sobre outra máis antiga que substituíu a outra de madeira. O lugar estivo asociado a bautizos prenatais. Este bautismo realizábase antes do nacemento para salvar a descendencia das mulleres embarazadas que tiveran problemas por abortos non desexados ou que perderan ao seu fillo ao nacer.
Ponte Taboada: Salva o río Umia, orixe romana.
Ponte Guldrigáns (Troáns).


A ESTRADA
Ponte Vella de Liñares (Ponteliñares-Callobre): Secúlo XVII. Salva o río Liñares. Consta dun arco semicircular.
Ponte de Paradela (Paradela): Sobre río Liñares, s. XVIII.
Ponte Acevedos (Souto): Salva o río Umia, s. XVIII.

FORCAREI

Ponte da Fraga (Aciveiro): Salva o río Lérez, s. XII.
Ponte Vella de Andón (Aciveiro): Sobre o río Lérez, s. XV.
Ponte Vella do Rabelo (O Forno-Aciveiro).
Ponte Naval Novo (A Noveliza-Aciveiro): Sobre río Lérez, medieval.
Ponte Carballo (A Rochela-Aciveiro): Atravesa o río Lérez.
Pontillón do Muíño de Arriba (A Rochela-Aciveiro): Sobre o río Lérez.
Ponte das Codeseiras (Aciveiro).
Ponte de Portos (A Rochela-Aciveiro): Salva o río Lérez, medieval.
Pontillón do Atranco Grande (Aciveiro): Salva o río Lérez. Do século XVI, construído en cachotaría e cadeirado de granito. Consta dun van formado por unha única lousa de granito disposta en horizontal apoiada en dous paramentos situados a cada lado do río.
Pontillón da Barreiriña (A Noveliza-Aciveiro): Sobre o río Lérez. Construída en cachotaría e cadeirado de granito. Ten un só van formado por lousas que se apoian en dous paramentos, un a cada lado do río.
Pontillón das Brañas (Aciveiro): Sobre o río Lérez. Construído en cachotaría e cadeirado de granito. Ten tres vans alintelados apoiados en dous paramentos, un a cada lado do río.
Ponte do Crego (Loureiro-Dúas Igrexas): Sobre o río Lérez, ergueuse no século XVIII. En cadeirado de granito, ten un só arco.
Ponte Maril (Maril-Fonseca): Século XIX.
Pontillón das Buratas, río Lérez (Forcarei).
Ponte do Batán (A Ponte-Forcarei): Sobre o río Lérez. O nome débello a un batán cuxas ruínas se conservan nas proximidades.
Ponte Gomail (Gaxín-Forcarei): Románica. Sobre o río Lérez. Construída en cachotaría de lousa e cadeirado de granito. Consta de tres arcos, o principal apuntado. En mal estado de conservación.


FORNELOS DE MONTES

Ponte das Estacas (As Estacas): Sobre o río Grande, s. XV-XVII. Posúe a particularidade de que ningún dos cinco arcos ten a mesma luz.
Ponte da Laxe ou de Valdohome (A Airoa-A Laxe): Sobre o río Valdohome, século XVIII. Regular estado de conservación.
Ponte de Rocín (A Laxe): Entre as aldeas do Couso e Entrerríos.
Pontella de Airoa (A Airoa-Laxe): Sobre o regueiro do Ceíño da Rexa Grande.
Pontella do Muíño (A Laxe): Entre Entrerríos e A Airoa.

GONDOMAR
Ponte das Ánimas: Do século XVII.  
Ponte de Baralla (Morgadáns): Sobre o río Morgadáns, medieval con dous arcos de medio punto. 
Ponte do Pichouro: Case desaparecida, situada xunto os muíños do Pichouro. 
Ponte do Seixidal (Vincios): Debido á forza da auga do río Zamáns e a unha enchenta acontecida no ano 2015, a ponte veuse abaixo. Cunha antigüidade de máis de trescentos anos, atópase xunto un muíño con dúas bocas de descarga. Despois dun ano, grazas ao Concello e á asociación Pedroghullo, que traballa a prol da recuperación do patrimonio da parroquia, volve a estar en pé.  
Ponte de Varga (Gondomar). 
Ponte Vella de Mañufe (Mañufe): Sobre o río Miñor, s. XII (ano 1140) de poible orixe romana con tres arcos e tallamares contracorrente. En época moderna foi cuberta cunha plataforma e vigas de formigón, colocándolle varandas de metal, e unha tubería pasa por riba dos arcos. As enchentas que sufre o río produciron un deterioro considerable na súa estrutura, varias pedras dunha das pezas que reforza os piares viñéronse abaixo no mes de setembro de 2013.

 

O GROVE
Ponte da Toxa (O Grove): Inaugurada no ano 1911.

LALÍN

Ponte de Alemparte (Alemparte): Sobre o río Arnego, orixe romana.
Ponte de Cadrón (Cadrón): Atravesa o río Arnego. Orixe romana. Ten unha inscrición coa feitura do ano 912. Cítase como "Quomodo dividit cum Ventosa per pontem illum de Cadrone" (Cadrón limita con Vilariño, en Agolada). 
Ponte dos Cabalos (Parada): Atravesa o río Arnego, ano 970, orixe romana. Formaba parte dun antigo camiño dende Carboeiro e A Brea (Fontao) ata Ponte Ledesma. Segundo testemuñas dos veciños había dous pequenos arcos derrubados polas enchentas e o abandono. 
Ponte Orneiros (Prado): Sobre o río Deza, medieval. 
Ponte Pedroso: Comunica os concellos de Lalín e Rodeiro. (Ver Rodeiro).   
Ponte Taboada: Río Deza, s. X. 
Pontenoufe (A Xesta): Salva o río Deza, medieval. 
Pontella de Cabana (A Xesta): É de madeira.

A LAMA

Paso de poldras  (Carrizáns-Escuadro). 
As Poldras de Carrizáns (Escuadra).  
Ponte Anceu (Os Campeliños-Estacas): Sobre o río Parada, tributario do Oitabén. Por el discorría o Camiño Real entre Pontevedra e Ourense.
Ponte Liñares (Xesta): Sobre o regueiro Xesta, ano 1794.
Ponte Vella de Verducido (O Eido Baixo-Verducido): Construída no século XVII, atravesa o río Oitavén. Ten un arco semicircular central e outros catro máis pequenos, con tallamares contracorrente.
Pontella das Estacas (As Estacas): Sobre o río Couñago. Mal estado de conservación. 
Pontella de Prados (Pigarzos-Xesta): Sobre o regueiros das Trabancas. Consta de catro cepas de cantería e granito. O taboleiro está formado por laxas irregulares.

 

 

MARÍN
Ponte Soaxe (Seixo): Salva o río Loira, orixe romana.

MEIS

Ponte Muíño de Arriba (Paradela): Sobre o río Pequeno.

MONDARIZ-BALNEARIO

Ponte Cernadela: Sobre o río Tea, oirixe romana reedificada no século XVII. Consta de cinco arcos. Por ela pasaba a Vía XVIII.

MONDARIZ

Ponte Cernadela (Riofrío): Salva o río Tea, orixe romana que recibiu varias reformas entre os séculos XV e XVIII. Ten cinco arcos de medio punto, agás o central que é apuntado. Xunto a ponte apareceu unha estela e restos cerámicos o que fai supoñer que formaba parte dunha antiga calzada romana.

MORAÑA
Ponte Taboada: Salva o río Umia. De orixe romana, une os concellos de Cuntis e Moraña.

AS NEVES
Ponte de Puntaleira (As Barreiras-Vide): Medieval, sobre o río Termes. Ponte de pedra dun só arco. Formaba parte do coñecido como Sendeiro dos Frades.
Ponte Romana ou da Senra (As Pereiras-San Cibrán de Ribarteme): Sobre o río Termes, s. XVI. Un arco de medio punto.

NIGRÁN

Ponte de San Pedro Telmo: Na Ramallosa. Sobre o río Miñor, s. XII. Mandado construír no século XII polo bispo San Pedro Telmo, foi restaurada a principios do século XX. Segundo a lenda, cando unha muler non pode procrear vai de noite ata a ponte e, ao chegaren ao medio, debe pedir ao primeiro viandante que pase polo lugar que colla auga do río e lla esparexa dende o colo ata o ventre. O benfeitor será logo o padriño. 
 

OIA
Ponte de Bonaval (Burgueira): O Concello de Oia conseguir paralizar a mediados do mes de xullo de 2015 as obras de ampliación que a Deputación de Pontevedra executa no vial que conecta a parroquia de Burgueira con Tomiño e que afectan a unha ponte  de pedra do século XVIII que non está catalogada por Patrimonio. O Concello foi alertado polos veciños. Ao parecer a intención da Deputación era desmontar a ponte e facerse coa súa custodia. O goberno municipal vai consultar cos veciños que se fai coa vella ponte. 
Ponte de Viladesuso: Na parroquia de Viladesuso. Salva o regueiro de Broi. De orixe romana, pasaba a vía Per loca marítima. No peitoril hai un peto de ánimas.
 

PONTEAREAS
Ponte de Cons (Cristiñade): Sobre o río Tea, orixe romana.
Ponte das Partidas (Moreira): Século XVI. Sobre o río Tea, consta de dous arcos apuntados e dous de medio punto. Xunto dela practicábanse cultos á fertilidade. Unha das lendas que hai ao seu redor conta que a ponte foi construída polos mouros nunha soa noite.
Ponte dos Remedios (Ponteareas): Salva o río Tea. Do século XIV pero de orixe romana. Consta de catro arcos, dous semicirculares e dous lixeiramente apuntados e tallamares contracorrente. Emboca nunha ermida posta baixo o padroado do San Roque. Ao seu carón celebrábanse cultos á fertilidade.


PONTE CALDELAS
Ponte de Canedo (Verdugo-Taboadelo): Pontella de granito de sete cepas. Cronoloxía indeterminada. (Fonte: Pablo Eirín). 
Ponte do Piornal (Verdugo-Taboadelo): Sobre o regueiro San Vicenzo. Pontella de granito de cronoloxía indeterminada. (Fonte: Pablo Eirín). 
Ponte do Porto (Taboadelo): Sobre o regueiro San Vicenzo. Derrubada por unha enchenta. Cronoloxía indeterminada. (Fonte: Pablo Eirín).   
Ponte Vella (Ponte Caldelas): Salva o río Verdugo. 
Ponte Vella de San Vicenzo (O Chan do Casal-Xuntáns): Pontella de granito sobre o regueiro de San Vicenzo. Cronoloxía indeterminada. (Fonte: Pablo Eirín).

PONTECESURES

Pontecesures: Sobre o río Ulla, orixe romana do século I construída, segundo algúns historiadores, por mandato do mesmo César Augusto Octavio Vespasiano. Construída en cantaría de granito, consta de trece arcos de medio punto rebaixados, peitoril e tallamares de sección triangular. Padeceu reformas no século XII e nos anos 1790, 1911 e 1956. Deu nome á vila.
 

PONTEVEDRA

Ponte da Barca (Pontevedra): Sobre o río Lérez. Debe o nome á barca que antiguamente salvaba o paso entre Pontevedra e Poio.
Ponte do Burgo (Pontevedra): Medieval. Salva o río Lérez. A súa fundación atribúese ao mítico Teucro quen, rematada a Guerra de Troia, viaxou a Galiza onde fundou a cidade de Pontevedra. Mais a súa orixe é romana, formaba parte da vía XX onde asentaba a mansio Turoqua; no lugar atopáronse dous miliarios. Consta de once arcos de medio punto. Sufriu varias modificacións ao longo da historia. 
Ponte do Castrado (Cerponzóns): En cantería, asenta sobre tres cepas formadas por perpiaños irregulares. 
Ponte do Couto (Salcedo): Sobre o río Tomeza, s. XVI. 
Ponte do Couso (Santa María de Xeve): Salva o regueiro Fontáns, s. XVI.
Ponte do Marco (Marcón): De granito, cun arco de medio punto. Engadíuselle un peitoril de cemento. Regular estado de conservación. 
Ponte da Rañadoira: Sobre o río Verducido. Construída en cantería de granito. Cronoloxía indeterminada. (Fonte: Pablo Eirín). 
Ponte de Rebón (O Casal do Río-Salcedo).  
Ponte de Sampaio (Ponte Sampaio): Atravesa o río Verdugo. Século XIV de orixe romana. Consta de dez arcadas e tallamares contracorrente. Nesta ponte librouse a famosa batalla de Ponte Sampaio contra o exército napoleónico no ano 1809.
Ponte Valentín (Cabanas-Salcedo): Pequena ponte dun oco sobre o río dos Gafos.

O PORRIÑO
Ponte das Amindoas ou Pontillón da Granxa (As Gándaras de Budiño): Sobre o río Louro. Na actualidade atópase parcialmente oculto polas obras de ampliacións que se levaron a cabo, aumentando a súa anchura. Polo lugar crese que discorría unha calzada romana.

PORTAS
Ponte Curruncho (Lantaño): Sobre o río Umia, orixe romana.

REDONDELA

Ponte da Illa de San Simón: Sobre a Ría de Vigo, medieval reformada no século XIX. Ten tres vans en cadeirado de granito con arcos rebaixados. 
 

RIBADUMIA
Ponte Arnelas: En Ponte Arnelas, parroquia de Leiro. Sobre o río Umia. Comunica os concellos de Ribadumia e Vilanova de Arousa. Construída no século XVI tal como denuncia unha inscrición situada nun dos extremos. Relacionado cun ritual de bautismo prenatal: no caso de risco de aborto, a muller achégabase ata a ponte con viandas que lle ofrecía ao primeiro home que lle bautizara a barriga coa auga do río; se o embarazo chegaba a bo termo, o home era o padriño do recén nado.

RODEIRO
Ponte de Pedroso (A Ponte-Pedroso): Salva o río Arnego, s. XII. Ponte dun arco. Comunica os concellos de Lalín e Rodeiro.
 

O ROSAL
Ponte de Tamuxe (San Miguel de Tabagón): Río Tamuxe. Século XIX. 
 

SALVATERRA DE MIÑO

Ponte de Fillaboa: Na parroquia do mesmo nome. Salva o río Tea. Orixe romana reconstruída no século XV. Dos cinco arcos que tiña consérvanse catro lixeiramente apuntados.

SILLEDA
Ponte de Chapa: Medieval. Sobre o río Toxa. Situado no Camiño de Santiago. Parte da estrutura amosa serias deficiencias.
Ponte do Demo (Carboeiro): Sobre o río Deza, data do século XVI. Consta dun só arco. O nome débello a unha lenda que asegura que no lugar atracaban e asasinaban aos viandantes.
Ponte Taboada (Taboada): Atravesa o río Deza na parroquia de Taboada, na Vía da Prata. Despois de cruzar a ponte hai unha inscrición latina sobre unha pedra que di: "Laboraverunt ista pontem era DCCCL fuit perfecta pridie kalendas aprilis", "Labraron esta ponte na Era 950 e rematouse o 31 de marzo". A Era 950 correspóndese co ano 912.
 

 


SOUTOMAIOR
Ponte Comboa (Comboa-Soutomaior): Salva o río Verdugo, s. XV de orixe romana. Ten dous arcos de medio punto e un apuntado. Tallamares contracorrente.
Ponte de Pontesampaio (Soutomaior): Sobre o río Oitavén, medieval reformada nos séculos XVI e XVIII. No mes de xuño do 1809, o poderoso exército francés que se dirixía cara Vigo ao mando do sanguiñento mariscal Ney foi derrotado polos galegos. 
 

TOMIÑO
Ponte de Forcadela (Forcadela): Século XV, sobre o río Cereixo da Briña.
Ponte de Taborda (Taborda): Sobre o regueiro Cereixo, s. XVI.
 

 

TUI
Ponte Pexegueiro (Pexegueiro): Sobre o río Furnia, medieval.
Ponte Louro (Rebordáns): Salva o río Louro, medieval.
Ponte de San Telmo ou Febres (Ribadelouro): Sobre o regueiro Peneda, medieval.

  
VALGA
Ponte do Souto (Campaña): Sobre o río Valga, orixe romana.

VIGO

Ponte de Castrelos (Castrelos): Medieval.
Ponte de Sárdoma (Sárdoma): Medieval. En cadeirado de granito, consta de dous arcos de medio punto e un tallamar triangular contracorrente.
Ponte de Balaídos (Vigo): Medieval. Situado no medio de edificios construídos ao redor do río Lagares. Estivo a punto de desaparecer debido ao descontrol urbanístico. O río foi desviado deixando a ponte descontextualizada. Consta dun arco e dous ocos cuadrangulares aos lados que actuaban como aliviadoiros durante as enchentas. Resultan curiosos a disposición dos tallamares situados a favor da corrente.

 

VILA DE CRUCES 

Ponte dos Cabalos (Merza): Atravesa o río Arnego, ano 970, orixe romana. Formaba parte dun antigo camiño dende Carboeiro e A Brea (Fontao) ata Ponte Ledesma. Segundo testemuñas dos veciños había dous pequenos arcos derrubados polas enchentas e o abandono. A principios do mes de novembro de 2016, debido á reconstrución do paseo fluvial de Merza, coñecido como Ponte dos Cabalos, apareceron uns gravados antigos e recentes sobre algunhas pedras. Un veciño puxo sobre a pista ao investigador Daniel González Alén que, con outros estudosos, se dirixiron cara o lugar. Unha vez examinadas as lousas de xisto, observaron que dúas concentran preto de medio cento de ocos de entre 3 e 5 centímetros de diámetro que xunto cun par de ferraduras cren que poden ser de fasquía prehistórica, incluso puideron chegar ata a ponte aproveitadas doutras antigas construcións. Mais recentes son varias letras feitas con punteiro, salientando a inscrición CAMANZO, seguramente en alusión á parroquia famosa polo seu mosteiro, e iniciais R.V. e P.C. modernas de persoas que quixeron deixar a súa pegada.    
Ponte Ledesma (Gres): Sobre o río Ulla, foi construída no ano 1574. Debido á importancia comercial con Santiago, a cidade de Ourense colaborou na súa construción. En granito, consta de nove anos e tallamares triangulares contracorrente e trapezoidais no lado oposto coroados por pináculos. No ano 2009 colocouse un monolito que lembra a derrota das tropas de Napoleón no ano 1809 a mans dos patriotas galegos. Reformada no século XIX. 
Ponte Romana (Fontao): Sobre o río Deza, orixe romana. 
Ponte do Demo (Fontao): Salva o río Sabrexo. 
Ponte Arco da Carixa (Reboredo-Merza): Sobre o río Deza. A primitiva ponte foi destruída por unha enchenta. O arco que vemos hoxe en día foi construído no ano 1928 por Manuel Sueiro Ramos. 
Ponte Sulago (Merza): Atravesa o río Deza. 
Ponte de Toiriz: Só se conserva a inscrición nunha pedra que lembra a existencia da ponte. A gravura figura catalogada como BIC dende o ano 1974. Traducida do latín, di: "Labraron esta ponte na era DCCCCXV -ano 877-, e foi concluída o 31 de xaneiro".

 

VILABOA
Pontella de Ansuíña (Bértola): Sobre o río dos Gafos.
Pontella do Toxal (Bértola): Sobre o regueiro Toxal. 

VILANOVA DE AROUSA
Ponte Arnelas: En Ponte Arnelas, parroquia de Baión. Sobre o río Umia. Comunica os concellos de Ribadumia e Vilanova de Arousa. Construída no século XVI tal como denuncia unha inscrición situada nun dos extremos. Relacionada cun ritual de bautismo prenatal: no caso de risco de aborto, a muller achégabase ata a ponte con viandas que lle ofrecía ao primeiro home que lle bautizara a barriga coa auga do río; se o embarazo chegaba a bo termo, o home era o padriño do recén nado.
 

Xabier Moure
Pontes de Galiza/Galicia
o noso patrimonio